الگوی بومی تلویزیون گردشگری توسعه‌محور در ایران با تأکید بر تنوع فرهنگی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده ارتباطات و رسانه، دانشگاه صدا و سیما (نویسنده مسئول)

2 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی

3 دانشجوی دکترای دانشگاه آزاد اسلامی

doi
10.22034/scm.2025.548231.1951
چکیده

این مقاله با هدف طراحی «الگوی بومی تلویزیون گردشگری توسعه‌محور» در ایران، بر مبنای رویکرد نظریه داده‌بنیاد و چارچوب پارادایمی اشتراوس و کوربین انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساخت‌یافته با خبرگان حوزه رسانه، گردشگری و فرهنگ جمع‌آوری و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند که تحقق کارکرد توسعه‌محور تلویزیون گردشگری مستلزم پنج رکن اصلی است: سیاست‌گذاری فرهنگی بومی‌محور بر اساس آمایش سرزمینی؛ ارتقای سواد و آموزش رسانه‌ای در سطوح بین‌فرهنگی و توسعه‌محور؛ بازنمایی اصیل تنوع قومی–زبانی و روایت‌های محلی چندصدایی؛ مشارکت و مالکیت محلی در تولید و انتشار محتوا و پیوند آن با اقتصاد مقصد؛ و هم‌افزایی رسانه‌های سنتی و دیجیتال همراه با مدل درآمدزایی ترکیبی برای پایداری مالی. این ارکان در قالب روابط علّی، شرایط زمینه‌ای، عوامل مداخله‌گر، راهبردها و پیامدها در مدل پارادایمی ترسیم شدند. نتایج همچنین نشان داد که الگوی پیشنهادی با ادبیات موجود در حوزه تصویر مقصد، گردشگری محتوا و بازاریابی فرهنگی همخوان بوده و با افزودن مؤلفه‌های بومی‌سازی، روایت خرد هویت‌محور و شاخص‌های عدالت فرهنگی، امکان عملیاتی‌سازی در سیاست‌گذاری رسانه‌ای و گردشگری ایران را فراهم می‌کند. این مدل می‌تواند ضمن ارتقای تصویر مقصد ایران در سطوح داخلی و بین‌المللی، به توسعه پایدار مناطق کمترتوسعه‌یافته، رونق اقتصاد محلی و تقویت دیپلماسی فرهنگی کمک نماید.