سناریوهای فراروی بازار کار ایران با ظهور هوش مصنوعی در افق 1410

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری آینده‌پژوهی، دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 دکترای آینده‌پژوهی و مدرس دانشکده مدیریت، علم و فناوری دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران.

3 دکترای آینده‌پژوهی، مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.

doi
10.22034/rahbord.2023.371074.1505
چکیده

هوش مصنوعی به عنوان یک فناوری درحال تحول، مزایای اقتصادی و اجتماعی بسیار بزرگی برای آینده ترسیم کرده است. این فناوری می‌تواند در نحوه زندگی، کار، یادگیری، اکتشاف و تعامل انقلاب ایجاد کند. ‌این پژوهش با رویکرد آینده‌پژوهی و هدف ترسیم سناریوهای فراروی بازار کار ایران با ظهور هوش مصنوعی در افق 1410 انجام گردیده است. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از حیث ماهیت و روش، توصیفی اکتشافی است که بـر پایـه رویکـرد کیفی به‌منظور مفهوم‌سازی و ارائه تحلیل‌های تجویزی می‌باشد. شیوه‌های گردآوری اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل، شامل بررسی کتابخانه‌ای علمی و تخصصی، ذهن‌انگیزی، پنل‌های خبرگی و بهره‌گیری از روش‌های آینده‌پژوهی نظیر چرخه آینده، تحلیل ذینفعان و مدل سناریوپردازی الگوی شبکه جهانی کسب و کار بوده است. با استفاده از ترکیب این روش‌ها، 9 کنشگر، 52 پیشران و چهار عدم قطعیت شناسایی شد که در نتیجه برهم کنش عدم‌قطعیت‌ها 16 حالت نااطمینانی به وجود آمد که در نهایت با تأیید خبرگان 5 سناریو باورپذیر ترسیم شد. این پنج سناریو که به نام‌های «خدمت‌پذیر هوشمند»، «مونوپولی»، «جهان سرافا»، «رقابت تخریبی» و «نیچ مارکت» نام‌گذاری شدند، می‌توانند مبنایی برای کمک به سیاست‌گذاری حوزه بازار کسب و کار و اشتغال در این حوزه باشند.