حکمرانی هوشمند: رویکردی نوین در تحقق مشارکت و همکاری مؤثر شهروندان

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت دولتی و گردشگری، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22034/rahbord.2023.378262.1526
چکیده

حکمرانی مفهوم جدیدی نیست و از دیرباز تاکنون در رابطه با آن نظریه‌ها و مدل‌های مختلفی مطرح شده است. این مقوله دارای انواع مختلفی است که حکمرانی هوشمند به‌عنوان یکی از مهم‌ترین آنهاست. حکمرانی هوشمند رویکردی است که برای حکومت‌های شهروندمحور دارای قابلیت‌هایی چون توسعه سرمایه انسانی، زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات و شهروندی فعال؛ مشارکت عمومی، و نوآوری فناورانه، سازمانی و سیاسی و... را فراهم می‌سازد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی مؤلفه‌ها و شاخص‌های حکمرانی هوشمند در راستای مشارکت و همکاری مؤثر شهروندان است. این پژوهش بر مبنای ماهیت داده‌ها، کیفی بوده و روش تحقیق مورداستفاده در آن، روش گروه کانونی است. ابزار گردآوری اطلاعات مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته هستند که از سه گروه کانونی با مشارکت‌کنندگان دانشگاهی و اجرایی مرتبط با رشته‌های حکمرانی، علوم سیاسی، مدیریت دولتی، مشارکت عمومی گردآوری شده‌اند. مطابق با یافته‌های تحقیق، 83 کد اولیه، 37 کد متمرکز، 17 کد نظام‌مند و 4 دسته اصلی استخراج شدند که به‌عنوان مؤلفه‌ها و شاخص‌های اصلی حکمرانی هوشمند در تحقق مشارکت و همکاری مؤثر شهروندان تلقی می‌شوند. از نتایج تحقیق حاضر می‌توان به ویژگی‌های مهمی ازجمله «آینده‌نگری، نوآورانه بودن و خردمحوری» حکمرانی هوشمند اشاره کرد که حکومت‌ها با عطف به چنین جنبه‌هایی می‌توانند زمینه و بستر لازم برای همکاری و مشارکت شهروندان را ایجاد نمایند.