دوگانگی ارزشی در مصرف رپ با رویکرد نظریۀ ناهماهنگی شناختی: مطالعه موردی دانشجویان مذهبی

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیات علمی گروه علوم ارتباطات دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم ارتباطات دانشگاه تهران ( نویسنده مسئول)

doi
10.22034/scm.2026.579311.2001
چکیده

سبک رپ به عنوان یکی از سبک‌ها نوظهور در موسیقی ایرانی، همواره دچار چالش‌های فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و حتی سیاسی بوده است. اشاعۀ این سبک در سال‌های اخیر بخش بزرگی از جامعه، علی‌الخصوص جوانان را جذب کرده تا جایی که بخشی از جامعۀ مذهبی نیز به مصرف این سبک پرداختند. در این پژوهش با استفاده از روش کیفی، جامعۀ هدف دانشجویان مذهبی دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران مورد مطالعه قرار گرفت تا شرابط و کیفیت مصرف رپ در این جامعه احصاء شود. ابزار گردآوری داده، مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته بوده و مصاحبه های انجام شده با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد مطالعه قرار گرفتند. براساس نتایح آن پنج مقوله اصلی به شرح ذیل احصاء شد: «مصرف رپ در عین تعارض با دین»، «عدم تناسب رپ و ارائۀ مفاهیم دینی»، «کاهش یا عدم مصرف رپ در مناسبت‌های مذهبی»، «توجیهات فرمی و محتوایی برای رپ ضددین» و «عدم مصرف رپ رادیکال ضددین» اشاره نمود. نتایج این پژوهش نشان‌دهندۀ آن است که جامعۀ هدف مذکور دچار نوعی دوگانگی ارزشی در مصرف رپ در تناسب با درنظرگرفتن دین است؛ بدین معنا که اگرچه فحوای رپ را متعارض با دین می‌دانند و در روزمره از آن استفاده می‌کنند، در عین حال مراقبت‌هایی در این خصوص دارند؛ برای مثال رپ کاملا متعارض با دین را مصرف نمی‌کنند یا در مناسبت‌ها این مصرف را کاهش می‌دهد. اما توجیه مشخصی برای اینکه چرا با وجود اینکه رپ را نوعی تعارض با دین می‌دانند، ندارند.