«فرهنگ علم و فناوری» و خلقیات ایرانی: تحلیلی راهبردی از گونهشناسی مشکلات و راهکارها برمبنای نظر نخبگان
نویسندگان
1 عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق ع
doi
10.22034/rahbord.2023.378069.1524چکیده
پیشنیاز سیاستگذاری و برنامهریزی در عرصه علم و فناوری بهرهمندی از رویکرد اجتماعی در شناخت فرهنگِ علم و فناوری است. این مهم بهدلیل سلطه رویکرد و مدیریت فنی و حضور مهندسان و کارشناسانی خارج از علوم انسانی-اجتماعی در ساختار علم و فناوری ایران مغفول و مهجور مانده است. پارهای از مشکلات علم و فناوری در ایران معلول بستر فرهنگی و خلقیات کنشگران علمی است. بر همین مبنا، هدف این مقاله گونهشناسی مشکلات فرهنگِ علم و فناوری و ارائه راهکارها بر اساس نظرات و تجربیات نخبگان جوان است. رویکرد نظری مشتمل بر نظریات درباره اتصال میان فرهنگ، شخصیت و خلقیات با علم و فناوری است. این پژوهش از تلفیق دو الگوی تحلیل راهبردی یعنی SWOT و SOAR بهعنوان روش استفاده کرده است. نمونهها شامل 38 نفر از نخبگان و متخصصان در رشتههای مختلف است که در دانشگاهها، پژوهشگاهها، شرکتهای دانش-بنیان و صنایع مشغول به کار هستند. یافتهها در دو محور تحلیل و تفسیر شدهاند: 1- ضعفها و تهدیدها در فرهنگِ علم و فناوریِ موجود 2- فرصتها و آرمانها برای «فرهنگ علم و فناوریِ» مطلوب. نتایج نشان میدهند که با اصلاح برخی از ذهنیتها و خلقیات موجود میان کنشگران علمی و همچنین، ترمیم رویههای حکمرانی بعضی از مشکلات علم و فناوری تعدیل یا حل خواهند شد.