«فرهنگ علم و فناوری» و خلقیات ایرانی: تحلیلی راهبردی از گونه‌شناسی مشکلات و راهکارها برمبنای نظر نخبگان

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق ع

doi
10.22034/rahbord.2023.378069.1524
چکیده

پیش­نیاز سیاست­گذاری و برنامه­ریزی در عرصه علم و فناوری بهره­مندی از رویکرد اجتماعی در شناخت فرهنگِ علم و فناوری است. این مهم به­دلیل سلطه رویکرد و مدیریت فنی و حضور مهندسان و کارشناسانی خارج از علوم انسانی-اجتماعی در ساختار علم و فناوری ایران مغفول و مهجور مانده است. پاره­ای از مشکلات علم و فناوری در ایران معلول بستر فرهنگی و خلقیات کنشگران علمی است. بر همین مبنا، هدف این مقاله گونه­شناسی مشکلات فرهنگِ علم و فناوری و ارائه راهکارها بر اساس نظرات و تجربیات نخبگان جوان است. رویکرد نظری مشتمل بر نظریات درباره اتصال میان فرهنگ، شخصیت و خلقیات با علم و فناوری است. این پژوهش از تلفیق دو الگوی تحلیل راهبردی یعنی SWOT و SOAR به­عنوان روش استفاده کرده است. نمونه­ها شامل 38 نفر از نخبگان و متخصصان در رشته­های مختلف است که در دانشگاه­ها، پژوهشگاه­ها، شرکت­های دانش­-بنیان و صنایع مشغول به کار هستند. یافته­ها در دو محور تحلیل و تفسیر شده­اند: 1- ضعف­ها و تهدیدها در فرهنگِ علم و فناوریِ موجود 2- فرصت­ها و آرمان­ها برای «فرهنگ علم و فناوریِ» مطلوب. نتایج نشان می­دهند که با اصلاح برخی از ذهنیت­ها و خلقیات موجود میان کنشگران علمی و همچنین، ترمیم رویه­های حکمرانی بعضی از مشکلات علم و فناوری تعدیل یا حل خواهند شد.