بررسی وضعیت هوشمندی کتابخانه‌های دانشگاهی استان کرمانشاه از دیدگاه کارکنان کتابخانه

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.

doi
10.30473/mrs.2026.76781.1683
چکیده

کتابخانه‌های دانشگاهی با گسترش فناوری‌های دیجیتال بهسوی هوشمندسازی حرکت کردهاند. کتابخانه‌های هوشمند از ابزارهایی مانند اینترنت اشیا، هوش مصنوعی و RFID برای ارائه خدمات پیوسته و شخصی‌سازی‌شده استفاده می‌کنند. با وجود موفقیت کشورهای توسعه‌یافته در زمینه هوشمندسازی کتابخانه‌ها، اما ایران با محدودیت‌های بودجه، نیروی متخصص و زیرساخت مواجه است. این پژوهش وضعیت هوشمندی کتابخانه‌های دانشگاهی کرمانشاه را از دیدگاه کارکنان در پنج مؤلفه فناوری، ساختمان، خدمات، افراد و مقررات هوشمند بررسی می‌کند .روش این پژوهش از نظر هدف کاربردی و به روش توصیفی-پیمایشی انجام شد. جامعه آماری شامل ۵۰ نفر کارکنان کتابخانه‌های دانشگاهی کرمانشاه بود که به روش سرشماری بررسی شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه جادهو و شینو (۲۰۲۰) جمع‌آوری و توسط نرم افزار SPSS نسخه26 تحلیل شدند. آزمون تی تک‌نمونه‌ای برای مقایسه میانگین مؤلفه‌ها با حد متوسط (۳)، کلموگروف-اسمیرنوف برای نرمال بودن داده‌ها و آزمون‌های تی مستقل، من-ویتنی، کروسکال-والیس و پیرسون برای تحلیل تفاوت‌های جمعیتی به‌کار گرفته شد. مطابق یافته‌ها میانگین چهار مؤلفه فناوری هوشمند (۲.۴۷)، ساختمان (۲.۵۵)، خدمات (۲.۷۵) و مقررات (۲.۷۱) کمتر از حد متوسط است (0.05 p<). مؤلفه افراد هوشمند (۲.۹۸) در سطح متوسط قرار دارد (۰.۸۶۸p=). تفاوت معناداری بین جنسیت، رشته، سمت، مقطع و سابقه خدمت مشاهده نشد. کارکنان ۳۱-۴۰ ساله در مؤلفه افراد هوشمند امتیاز بالاتری کسب کردند(۰.۰۲۹ p=). کتابخانه‌های دانشگاهی کرمانشاه از سطح مطلوب هوشمندی فاصله دارند و ضعف در فناوری، زیرساخت، خدمات و مقررات مشهود است. بنابراین مدیران باید ضمن تدوین نقشه راه هوشمندسازی و تامین بودجه کتابخانه‌های دانشگاهی، خدمات دیجیتال را اولویت‌بندی کنند.