تبیین تأثیر هوش مصنوعی بر مهارت‌های سواد دیجیتالی کتابداران دانشگاهی با تأکید بر نقش واسطه‌ای تسهیم دانش

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران

doi
10.30473/mrs.2026.76701.1681
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر ارتقای مهارت‌های سواد دیجیتالی کتابداران دانشگاهی با تأکید بر نقش واسطه‌ای تسهیم دانش انجام شد. روش تحقیق توصیفی-پیمایشی و از نظر هدف کاربردی است. جامعه آماری شامل ۱۵۸ نفر از مدیران، رؤسا و کارکنان اداری کتابخانه‌های دانشگاه تهران بود که براساس فرمول کوکران، ۱۱۲ نفر به‌ صورت تصادفی انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه‌های استاندارد استفاده شد: پرسشنامه هوش مصنوعی با ۲۲ گویه (چن و همکاران، 2022)، پرسشنامه مهارت‌های سواد دیجیتالی با ۱۳ گویه (بارو و همکاران، 2019) و پرسشنامه تسهیم دانش با ۱۰ گویه (خاتون و همکاران، 2022). پرسشنامه‌ها بر مبنای طیف پنج‌درجه‌ای لیکرت طراحی شده و روایی آن‌ها از طریق روایی همگرا و واگرا تأیید گردید. نتایج نشان داد بین هوش مصنوعی و مهارت‌های سواد دیجیتالی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد؛ همچنین هوش مصنوعی تأثیر مثبت و معناداری بر تسهیم دانش داشته و تسهیم دانش نیز با مهارت‌های سواد دیجیتالی رابطه مثبت و معنادار برقرار می‌کند. تحلیل‌ها بیانگر نقش میانجی‌گری جزئی تسهیم دانش در ارتباط بین هوش مصنوعی و سواد دیجیتالی است. این پژوهش با روشن‌سازی پیوند میان فناوری‌های نوین و مهارت‌های دیجیتالی، به توسعه ادبیات حوزه کتابداری و شناخت بهتر سازوکارهای ارتقای توانمندی‌های دیجیتال در کتابخانه‌ها کمک می‌کند.