فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحول دیجیتال در کتابخانه‌های دانشگاهی به معنای استفاده از فناوری‌های نوین برای بهبود دسترسی به منابع اطلاعاتی، تسهیل فرایندهای تحقیقاتی و ارتقاء تجربه کاربری است. کتابخانه‌های دانشگاهی با تخصص و ذهنیت پذیرش فناوری‌های نوین، به انجام فعالیت‌هایی مانند نگهداری دیجیتال، حفظ دیجیتال و آرشیو دیجیتال می‌پردازند. بنابراین، نقش کتابخانه‌های دانشگاهی در تحول دیجیتال دانشگاه‌ها بسیار حائز اهمیت است. فقط دانشگاه‌هایی که به‌روز باقی می‌مانند و از قدرت دیجیتال بهره‌برداری می‌کنند، قادر به ایجاد تحول دیجیتال مؤثر خواهند بود و در عصر دیجیتال به حیات خود ادامه می‌دهند. هدف از انجام این پژوهش شناسایی اجزای سازنده چهارچوب مفهومی رهبری تحول دیجیتالی در کتابخانه‌های دانشگاهی است. پژوهش حاضر به لحاظ نوع و هدف کاربردی و با روش پیمایشی، به‌منظور شناسایی مؤلفه‌های رهبری تحول دیجیتال در کتابخانه‌های دانشگاهی انجام شده است. جهت شناسایی عوامل مؤثر بر رهبری تحول دیجیتال در کتابخانه‌های دانشگاهی پرسشنامه به روش دلفی فازی طراحی شده است. تعیین روایی و پایایی بر اساس نظر متخصصان و محاسبه ضریب آلفای کرونباخ بررسی و تأیید شده است. جامعه آماری این پژوهش، مدیران کتابخانه‌های دانشگاهی تهران شامل دانشگاه‌های تهران، الزهرا (س)، شاهد و خوارزمی است و به‌منظور تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار Excel 2016 و توابع پیشرفته برای آن استفاده شده است. به‌منظور شناسایی دقیق عوامل مؤثر بر تحول دیجیتال در کتابخانه‌های دانشگاهی، از روش دلفی فازی استفاده و سطح پذیرش یک عامل پس از اجماع نظر ۵ و سطح آستانه اختلاف میان دو مرحله نظرسنجی 2/0 در نظر گرفته شد. پس از جمع‌آوری نظرات خبرگان، دیدگاه خبرگان تجمیع شده و سپس مقدار معناداری اجماع نظرات در خصوص 50 عامل شناخته شده و در سه سطح میانگین، میانگین فازی و میانگین قطعی بررسی شده است. 11 عامل که میانگین محاسبه شده حسابی بالاتر از 3 و میانگین قطعی بالاتر از 0.5 داشتند، یعنی «روابط با تأمین‌کنندگان نرم‌افزاری و فناوری اطلاعات»، «تعریف نقش‌ها و مسئولیت‌ها برای دستیابی چشم‌انداز دیجیتال»، «تقویت روحیه همکاری و مشارکت»، «تعیین اهداف و نتایج مشخص، شفاف و قابل‌سنجش»، «روابط با تأمین‌کنندگان و مشتریان»، «نظارت بر اقدامات دیجیتال و انجام اقدامات اصلاحی»، «ایجاد سازوکاری برای ایجاد شفافیت و جلب اعتماد نزد ذینفعان کلیدی»، «تقویت روحیه مسئولیت‌پذیری»، «تعهد به فناوری دیجیتال»، «روابط با مشاوران مدیریتی» و «افزایش سرعت تصمیم‌گیری» مورد تأیید خبرگان بودند. ابعاد سازنده چارچوب مفهومی رهبری تحول دیجیتال در پنج بعد «برنامه‌ریزی و هماهنگی»، «نظارت و کنترل»، «شرکای دیجیتال»، «رهبری و مدیریت دیجیتال» و «فرهنگ دیجیتال» شناسایی و بررسی شده است. بر اساس این نتایج، یازده عامل تأثیرگذار مشخص شده از مؤلفه‌های شرکای دیجیتال، برنامه‌ریزی و هماهنگی، رهبری دیجیتال و نظارت و کنترل هستند و نکته قابل توجه این است که هیچ عاملی از مؤلفة فرهنگ دیجیتال دیده نشد.