بررسی نقش راهبردی مؤسسات پژوهشی در تقویت قدرت نرم ایران در نظام جهانی
نویسندگان
1 هیأت علمی گروه سیاست علوم و تحقیقات مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، تهران، ایران.
doi
چکیده
چشم انداز توسعه قدرت جمهوری اسلامی ایران در سطح منطقهای و فرامنطقهای، هدایتگر سیاستها و راهبردهای کلان کشور بوده است. بکارگیری قدرت نرم و ابزارهای آن از راهبردهای اصلی تحقق این چشم انداز است. مشارکت در شبکه جهانی علم و دانش از مهمترین ابزارهایی است که به تحقق راهبرد قدرت نرم منجر میشود. با این وجود، تمرکز بر فرهنگ و آموزش باعث شده تا کمتر به نقش پژوهشگاه ها و موسسات پژوهشی در ارتقای قدرت نرم توجه شود. هدف این مقاله پاسخ به این پرسش است که بینالمللیسازی مؤسسات پژوهشی چگونه میتواند باعث ارتقای قدرت نرم ایران در نظام جهانی شود؟ در پاسخ به این پرسش از چارچوب نظری تلفیقی مبتنی بر نئولیبرالیسم، جهانیشدن و نظریه نظام شبکهای مانوئل کاستلز استفاده شده است. از حیث روش پژوهش در این مقاله از روشهای مطالعات اسنادی، بررسی تطبیقی، نشست با خبرگان و موردکاوی استفاده شده است. قلمروی پژوهش بررسی تطبیقی تجارب موسسات پژوهشی منتخب ملی و بینالمللی در حوزههای علوم انسانی، علوم پایه و فنی-مهندسی است. دستاورد مقاله آن است که ایفای نقش مؤسسات پژوهشی به عنوان ابزار قدرت نرم کشورها مستلزم نقش آفرینی آنها به عنوان نهادی بینالمللی است. ارتقای توانمندیها و ظرفیتهای یک مؤسسه پژوهشی به عنوان ابزار کسب قدرت و پرستیژ در عرصه بینالمللی مستلزم پیوستن آن به شبکه علم جهانی است. پیوستن به شبکه علم جهانی مستلزم فراهم شدن زیست بوم مناسبی است که در آن همزمان عوامل سطح بینالمللی، ملی و فروملی در تعاملی پویا و سازنده، زمینه بینالمللیسازی مؤسسات پژوهشی را فراهم کنند. در سطح نهادی وجود اراده بین المللیسازی در سیاستگذاران و انعکاس آن در چشم انداز، ماموریتها و برنامه های اجرایی موسسه حائز اهمیت است.