شکل گیری و تکامل سازمان های منطقه ای؛ مورد مطالعه، سازمان همکاری های اقتصادی (اکو)
نویسندگان
1 دانشآموخته دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران.
2 ستاد روابط بین الملل، دانشکده روابط بین الملل وزارت امور خارجه، تهران
doi
چکیده
بر اساس پتانسیلهای بالای ژئوپلیتیکی و ظرفیتهای فراوان ارتباطی منطقه اکو، اعضا میتوانند همگرایی خود را با محوریت سازمان همکاریهای اقتصادی ارتقاء داده و نقش مهمی را برای این سازمان در توسعه ملی و گسترش صلح و امنیت منطقهای تعریف نمایند. بر اساس مطالعه عوامل مؤثر بر شکلگیری و تکامل سازمانهای منطقهای، خصوصاً اکو، به نظر میرسد، برایند نیروهای درون و برون منطقهای نتوانسته است در راستای تقویت همگرایی منطقهای اکو عمل کند، لیکن مرور وضعیت نیروهای همگرا و واگرا در سازمانهای منطقهای موفق بیانگر اهمیت نقش دیپلماسی چندجانبه و توانمندی نهادی سازمانهای مزبور در حلوفصل موانع همگرایی است. بر اساس تحلیلی کیفی یافتههای کتابخانهای و مصاحبه با خبرگان، متغیرهای تأثیرگذار بر همگرایی و واگرایی اعضای اکو که براساس یافتههای نظری تعریف و شاخصگذاری شده بودند مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج تحقیق بیانگر این واقعیت است که نیل به خودآگاهی منطقهای و درک مشترک از ظرفیتهای و ارزشهای ژئوپلیتیکی در منطقه اکو به بلوغ نرسیده است. همچنین ساختار مناسبات و روابط بازیگران معرف فقدان درک مشترک منطقهای درباره ارزشهای مشترک است. بهرغم برخی موفقیتها در تکامل ساختار و سازمان و اسناد پایه، ضعف در نهادهای سیاسی داخلی اعضا، ضعف در ساختار سازمانی، خصوصاً درباره کارمندان و کارشناسان و نیز برخی ناکارآمدهای سازمانی، بهویژه در دبیرخانه موجب فقدان کارایی متناسب و ضعفهای ساختاری در اکو شده است.
