مطالعه نقش کتابخانه‌های عمومی در ارتقای هویت فرهنگی و توسعه فرهنگ اجتماعی کاربران، مطالعه موردی کتابخانه‌های عمومی شهر مشهد

نویسندگان

1 استادیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

2 کارشناسی‌ ارشد، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.

doi
10.30473/mrs.2024.71536.1597
چکیده

هدف از انجام این پژوهش، بررسی نقش کتابخانه‌های عمومی مشهد در ارتقای هویت فرهنگی و توسعه فرهنگ اجتماعی کاربران است. این پژوهش از نوع توصیفی - پیمایشی بوده و از حیث هدف، کاربردی محسوب می‌گردد. برای دستیابی به هدف مذکور پنج پرسش فرعی و یک پرسش اصلی مدنظر قرار گرفت. جامعه آماری این پژوهش، تمامی اعضای کتابخانه‌های عمومی مشهد هستند که در سال 1402 عضو در این کتابخانه‌ها بوده‌اند، تعداد این اعضا 408594 بود که با استفاده از جدول مورگان 400 نفر  با روش نمونه‌گیری در دسترس تعیین شد. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه است .محتوای پرسشنامه شامل دو بخش سؤالات جمعیت‌شناختی و تخصصی است که مشتمل بر 38 سؤال است. برای پاسخ‌دهی به سؤالات از طیف پنج‌گزینه‌ای لیکرت استفاده شد. پس از جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات لازم از طریق پرسشنامه، تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها در دو سطح توصیفی و استنباطی با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و EXCEL صورت گرفت. نتایج نشان داد، اثربخشی کتابخانه‌های عمومی مشهد در ارتقای هویت فرهنگی و توسعه فرهنگ اجتماعی کاربران با میانگین 95/2 و انحراف معیار 8/0 در سطح متوسط قرار دارد. همچنین مقادیر میانگین سایر سؤالات، نقش کتابخانه‌های عمومی مشهد را در گسترش فرهنگ اجتماعی با میانگین 99/2، آموزش‌های فرهنگی و اجتماعی با میانگین 01/3 و گسترش مبادلات فرهنگی و اجتماعی با میانگین 97/2، متوسط ارزیابی می‌کند. از طریق مؤلفه‌های شناسایی شده، تأثیر کتابخانه‌های عمومی بر گسترش فرهنگ اجتماعی، آموزش‌های فرهنگی و اجتماعی و گسترش مبادلات فرهنگی و اجتماعی در سطح متوسط و اثربخشی کتابداران این کتابخانه‌ها در تقویت هویت فرهنگی و گسترش فرهنگ اجتماعی کاربران از دید اعضا ضعیف ارزیابی شد. مورد انتظار است تا نهاد کتابخانه‌های عمومی به‌عنوان سرپرست این امور، با تلاش بیشتری کتابداران را سهیم کند.