ارزیابی قدرت منطقه‌ای ایران معاصر: مقایسه پهلوی دوم و جمهوری اسلامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

2 دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران

doi
چکیده

نمایش قدرت ایران در عمان و سوریه در قالب عملیات نظامی برون مرزی در دوران معاصر موجب مطرح شدن ایران به عنوان یک قدرت منطقه ای شده است. این نمایش قدرت مرهون موقعیت و ویژگی‌های منحصربفرد داخلی در کنار تاثیر پذیری از رخدادهای منطقه‌ای و بین‌المللی بوده است. این مقاله با مفروض گرفتن قدرت منطقه ای ایران در نیم قرن اخیر و با بهره‌گیری از روش تحلیلی-توصیفی در پی پاسخ به این پرسش است که نقش مولفه‌های قدرت ملی در افزایش قدرت و نفوذ منطقه‌ای ایران معاصر چه بوده است؟ یافته‌های پژوهش نشان می دهد چهار متغیر موقعیت جغرافیایی(ژئوپلیتیکی-ژئواکونومیکی)، مولفه‌های اقتصادی(درآمدهای نفتی، تولید ناخالص داخلی، سرانه تولید ناخالص داخلی، صادرات و واردات)، مولفه قدرت نظامی(استراتژی،هزینه ها و تجهیزات نظامی) و مولفه هویتی تاثیر مهمی در ارتقا قدرت منطقه‌ای ایران داشته است. همچنین ضریب نفوذ منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران به واسطه افزایش درآمدهای نفتی، بهره‌گیری از مزیت ژئوپلیتیک-ژئواکونومیک، توانمندی نظامی، اتخاذ هویت جهانشمول و حوزه نفوذ گسترده‌تر افزایش یافته است.