فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دیپلماسی اقتصادی به‌عنوان ابزاری کلیدی در تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، نقش مهمی در کاهش تنش‌های سیاسی و توسعه پایدار در کشورهای حاشیه خلیج فارس ایفا می‌کند. این پژوهش با استفاده از روش ترکیبی (تحلیل اسنادی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 10 کارشناس از ایران، عربستان سعودی، و امارات) به بررسی ابزارهای دیپلماسی اقتصادی (مانند تجارت انرژی، سرمایه‌گذاری مشترک، و پروژه‌های زیرساختی)، موانع (شامل تنش‌های ژئوپلیتیکی، تحریم‌ها، و ناهماهنگی سیاست‌ها)، و راهکارهای پیشنهادی (مانند توافق‌نامه‌های تجاری و میانجی‌گری) پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که تجارت انرژی، با ایجاد وابستگی متقابل، مؤثرترین ابزار بوده، اما موانعی مانند رقابت ایران و عربستان و تحریم‌ها همکاری‌ها را محدود کرده‌اند. تحلیل با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA و مدل نظریه‌پردازی زمینه‌ای استراوس و کوربین (1998) انجام شد. نتایج حاکی از آن است که راهکارهایی مانند پروژه‌های مشترک انرژی تجدیدپذیر و میانجی‌گری منطقه‌ای می‌توانند تنش‌ها را کاهش داده و تجارت را افزایش دهند. مدل مفهومی ارائه‌شده، روابط بین ابزارها، موانع، و راهکارها را به‌صورت منسجم نشان می‌دهد. این پژوهش به سیاست‌گذاران منطقه‌ای برای تدوین استراتژی‌های مؤثر کمک می‌کند تا ثبات و توسعه اقتصادی را در خلیج فارس تقویت کنند.