فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بنیان‌های فرهنگ ایرانی و تحولات آن، از ترکیب مؤلفه‌های زمان و جغرافیا به وجود آمده و در برابر تغییرات اساسی با طمأنینه و تاب‌آوری رفتار می‌کند. از این‌رو، نگارنده‌ی پژوهش در پی پاسخ به این سؤال بود که «چگونه، دوگانه‌ی‌ جغرافیا و فرهنگ ایرانی بر شکل‌گیری یکی از ویژگی‌های فرهنگی خاص ایرانیان، یعنی تاب‌آوری در مواجهه با مخاطرات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و به ویژه تهاجم‌های خارجی تأثیرگذار بوده است؟» درون‌دادهای پژوهش به روش کتابخانه‌ای گردآوری شده و روش‌شناسی حاکم بر متن از ماهیتی توصیفی- تحلیلی برخوردار است. یافته‌های پژوهش، گویای این است که فرهنگ ایرانی به قدری دارای بُن‌مایه‌های نیرومند است که پیچیدگی رفتاری و مواجهه خاص مردمان آن با تغییرات و بحران‌ها، از رموز پایداری و تاب‌آوری آن بوده است. در نتیجه می‌توان گفت که بنا به تجربه تاریخی ایرانیان، در مواجهه با قدرت‌ها و بحران‌هایی نظیر تحولات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، تغییری بنیادی در ارکان اساسی جامعه ایران به وقوع نپیوست، مگر اینکه با مؤلفه‌های دو‌گانه مذکور در هماهنگی و تناسب قرار داشت؛ در مجموع اینکه، خردِ ایرانی، نیروی هاضمه فرهنگ ایرانی در مقابل سلطه مهاجمان خارجی، پیوست ناگسستنی جان ایرانی با خاک ایرانی و توانایی سازماندهی سیاسی فضا در اقلیمی با ویژگی‌های یگانه آبی، باعث شده تا ایرانیان در برابر مخاطرات محیطی، تحولات ژئوپلیتیکی و حتی بحران‌هایی از نوع بنیان‌افکن، با تکیه بر اندیشه تمدنی خود، رفتاری از جنس تاب‌آوری در ذیل خرد و وطن‌دوستی ایرانی داشته باشند.