بازگشت به ژئوپلیتیک: بررسی سیر تحول سیاستهای اتحادیه اروپا در قبال خاورمیانه و شمال آفریقا و الزامات آن برای جمهوری اسلامی ایران
نویسندگان
1 استادیار روابط بین الملل، دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
تحولات سالهای اخیر، منطقة خاورمیانه و شما آفریقا را در نقطة عطف ژئوپلیتیکی خود قرار داده و بیش از هر زمان دیگری اتحادیة اروپا را به چالش کشیده است؛ تا حدی که امروزه بخش مهمی از تهدیداتی که این اتحادیه فراروی خود میبیند از همسایگی جنوبی آن یعنی منطقة خاورمیانه و شمال آفریقا نشئت میگیرند. نگرش اتحادیة اروپا به این منطقه از زمان پایان جنگ سرد تا به امروز همواره درحال تغییر و تکامل بوده و بهنوبة خود بهواسطة برداشتهای متفاوت از خود، روابط بین منطقهای و عرصه فرامنطقهای، به سیاستهای متفاوت و گاه متضاد انجامیده است. این مقاله با استفاده از یک الگوی نظری گلچینی به دنبال تحلیل سیاست های مناطق در قبال هم در دورههای مختلف به طور عام، و رویکرد اتحادیه اروپا در قبال منطقه خاورمیانه و شما آفریقا به شکل خاص است و نشان میدهد که چگونه اهمیت ژئوپلیتیک در عرصه منطقهای و جهانی بازاحیا شده است. مقاله به دنبال پاسخ به این سوال است که سیاست اتحادیه اروپا در قبال این منطقه از دهه 1990 تا به امروز چه تغییراتی به خود دیده است و دلایل چنین تغییراتی چیست؟ برای پاسخ به این پرسش، مقاله با استفاده از روش تفسیری و تبیینی و با بهرهمندی از منابع کتابخانهای، در ابتدا چارچوب نظریِ طراحیشده برای سیاست مناطق در قبال یکدیگر را شرح میدهد؛ سپس، منافع و چالش های کنونی اتحادیه اروپا در این منطقه را بررسی میکند؛ و در ادامه در پرتوی چارچوب نظریِ ارائه شده در این نوشتار، یک تحلیل سهسطحیِ درباره بازگشت اتحادیه اروپا به ژئوپلیتیک در قبال این منطقه را ارائه مینماید؛ در ادامه نیز تلاش میشود انعکاس «بازگشت به ژئوپلیتیکِ» اتحادیه اروپا در سیاستهای آن در قبال منطقه مورد بررسی قرار گیرد. در پایان نیز، ضمن ارایه جمعبندی و ذکر دستاوردهای پژوهشی احتمالیِ این مقاله، الزاماتی که آنها میتوانند برای سیاستگذاری خارجی جمهوری اسلامی ایران، بویژه در قبال اتحادیه اروپایی داشته باشند، خاطرنشان میگردد.
