حصر جغرافیایی و منافع به عنوان سدی عظیم در برابر تجزیه عراق

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار روابط بین الملل پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

3 دانشیار روابط بین الملل، دانشگاه تربیت مدرس

doi
چکیده

پس از تصرف سرزمین‌های عراق به خصوص موصل توسط داعش، موضوع تجزیه عراق دوباره به شکل جدی‌تری مطرح گردید و امروز نیز بحث تجزیه این کشور پس از سقوط داعش و شکست آن در موصل بیشتر در محافل سیاسی مطرح است. هدف اصلی این پژوهش بررسی این موضوع است که منازعات قومی و مذهبی به اندازه کافی قدرتمند هستند تا به تجزیه عراق منجر شود؛ با ملاحظه تحولات اخیر در عراق با عنوان منازعات قومی و مذهبی، پرسش اصلی این است که این وضعیت می‌تواند تهدیدی برای تمامیت ارضی عراق باشد یا نه؟ با ملاحظه و رصد مواضع گروه‌های داخلی عراق، منافع ایالات متحده آمریکا و کشورهای همسایه عراق شامل ایران، عربستان سعودی و ترکیه حکایت از آن دارد که تجزیه عراق به نفع این کشورها نیست و باعث تنش بیشتر در منطقه می‌شود. در این تحقیق نقش عناصر ملی، بین المللی یا داخلی و خارجی در سیاست و جامعه عراق مورد تحلیل قرار گرفته است. بررسی تأثیر سه متغیر کردی، سنی و شیعی بر تجزیه یا یکپارچگی عراق نشان‌دهنده این است که متغیر کردی بیشترین تأثیرات مثبت و تشدیدکننده را بر تجزیه عراق دارد و دو متغیر دیگر از قابلیت کمتری برای بردن عراق به سمت تجزیه برخوردارند. با این حال، منافع کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و حصر جغرافیایی عراق مانع بزرگی بر سر تجزیه عراق است.