فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دهه‌های اخیر، آموزش عالی با انتظارات فزاینده‌ای فراتر از نقش‌های سنتی خود در حوزه آموزش و پژوهش مواجه شده است. در این میان، دانشگاه‌ها به‌عنوان نهادهایی کلیدی در جامعه دانش‌بنیان، نیازمند ایفای نقش فعال در تحقق توسعه پایدار، ارتقای ارزش‌های مدنی و حل مسائل اجتماعی هستند. با این حال، نظام آموزش عالی ایران فاقد یک مدل بومی و منسجم برای سیاست‌گذاری مسئولیت‌پذیری اجتماعی است. این پژوهش با هدف طراحی و اعتبارسنجی مدل خط‌مشی‌گذاری مسئولیت‌پذیری اجتماعی در آموزش عالی کشور، از رویکرد کیفی (تحلیل مضمون مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ نفر از خبرگان) و رویکرد کمی (تحلیل عاملی تأییدی و مدل‌سازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار Smart PLS بر پایه داده‌های ۲۸۷ پرسشنامه) بهره گرفته است.نتایج نشان دادند که مدل پیشنهادی شامل شش مضمون کلان در قالب ۲۶ مؤلفه محوری است که در سه بُعد مدیریتی و ساختاری، فرهنگی و اجتماعی، و قانونی و حقوقی طبقه‌بندی می‌شوند. اعتبار مدل بر اساس شاخص‌های آماری نظیر آلفای کرونباخ، پایایی ترکیبی، میانگین واریانس استخراج‌شده (AVE)، ضرایب R²، Q² و معیار GOF تأیید شد. یافته‌ها تأکید دارند که نهادینه‌سازی مسئولیت‌پذیری اجتماعی مستلزم هم‌افزایی میان سیاست‌های کلان، فرهنگ سازمانی، ساختارهای قانونی و تعامل مؤثر دانشگاه با جامعه است. مدل ارائه‌شده، ابزاری مفهومی و کاربردی برای سیاست‌گذاران، مدیران دانشگاهی و نهادهای ارزیاب به‌منظور ارتقای نقش اجتماعی دانشگاه‌ها در ایران محسوب می‌شود.