واقع‌گرایی تدافعی و منطق موجودیت ناتو پس از یازده سپتامبر

نویسندگان

1 دانش‌‌آموخته روابط بین‌الملل، دانشگاه تهران

2 استادیار روابط بین‌الملل، دانشگاه خوارزمی

doi
چکیده

با پایان جنگ سرد و معادلات حاکم بر آن به‌نظر می‌رسید که سرمشق واقع‌گرایی از تبیین تداوم موجودیت اتحادیۀ ناتو ناتوان است. این در حالی بود که ناتو، متعاقب پایان جنگ سرد در رویدادهای بالکان درگیر شده و از این نظر در حال تجربۀ فصلی نوین در تطوّر تاریخی خود بود. در ادامۀ تحولات پس از جنگ سرد، وقوع رویداد یازده سپتامبر ناتو را کاملاً متوجه تهدیدات برآمده از تروریسم کرد. در این ارتباط، استناد به مادۀ (5) معاهدۀ واشنگتن پس از رویداد یازده سپتامبر توسط اتحادیه برای اولین بار از زمان شکل‌گیری آن، مبیّن آن است که درک ناتو از تهدید تروریسم بیش از پیش، آن را در جهت توسعه نهادی و تداوم موجودیت خود سوق داده است. این مقاله در صدد توضیح تداوم موجودیت ناتو از منظر واقع‌گرایی تدافعی، در ادامۀ اصلاحات صورت پذیرفته در برنامۀ پژوهشی واقع‌گرایی است. به‌عبارت‌دیگر پرسش اصلی این مقاله این است که واقع­گرایی چگونه می­تواند موجودیت ناتو پس از یازده سپتامبر را تببین کند؟ در پاسخ به این پرسش این مقاله واقع­گرایی تدافعی را پیشرفتی در برنامه پژوهشی واقع­گرایی می­داند که ضمن حفظ هسته مرکزی واقع­گرایی می­توان پاسخگوی تحولات جدید ناتو حفظ موجودیت آن پس از یازده سپتامبر باشد.