مطالعه جایگاه جنبش‌های اجتماعی با رویکرد ارتباطات بین‌ فرهنگی: دین و قومیت، چارچوبی برای تحلیل و درک بسیج مردمی در انقلاب تشرین عراق در سال 2019

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 احسان شاه قاسمی، دانشیار، گروه علوم ارتباطات اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)

doi
10.22034/scm.2025.505954.1850
چکیده

این مقاله رویکرد جدیدی را برای درک جنبش‌های اجتماعی از منظر ارتباطات بین فرهنگی پیشنهاد می‌کند و به طور خاص، نقش مذهب و قومیت را در بسیج مردمیِ انقلاب تشرینِ عراق در سال 2019 میلادی مطالعه می‌کند. این پژوهش بر پایه روش پژوهش کیفی با مصاحبه عمیق از ۸ شرکت‌کننده که شامل کارشناسان و متخصصان مطالعات عراق بود، انجام شد. داده‌ها در خلال مصاحبه با پرسش‌های باز پیرامون تجربیات و فهم از انقلاب تشرین جمع‌آوری شد. سپس، تحلیل موضوعی برای شناسایی مضامین و الگوهای کلیدی در داده‌ها انجام شد. یافته‌ها بیانگر آن است که گروه‌های فعال در جنبش اجتماعی تشرین اهداف و راهبرد های منحصر به فرد خود را داشتند. با این حال، همه آن‌ها یک هدف مشترک برای دستیابی به اصلاحات سیاسی و اقتصادی در عراق داشتند. راهبردهای مورد استفاده این گروه‌ها شامل اعتراض، تظاهرات و اعتصاب، درگیری‌های سخت و نرم با استفاده از نمادهای مذهبی و پرچم‌های متفاوت (معطوف به جریانات و قومیت‌های مختلف) بود. این مقاله چارچوبی را ارائه می‌کند که می‌توان از آن جهت تحلیل و درک پویایی جنبش‌های اجتماعی استفاده کرد. همچنین ما بر اهمیت ارتباطات بین‌فرهنگی در تقویت وحدت و مشارکت میان جوامع مختلف تاکید کرده‌ایم.