صورت‌بندی اصول بنیادین توسعه در مدل نوردیک

نویسندگان

1 *استادیار روابط بین‌الملل و عضو هیأت علمی دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

doi
10.22126/ipes.2021.4984.1224
چکیده

مدل نوردیک تبدیل به یک نشان (برند) در سطح اقتصاد سیاسی بین­ الملل شده است. پذیرش مدل سوسیال‌دموکرات تأثیراتی بسیار فراتر از نتایج صرف اقتصادی ایجاد کرده است. با این ­حال اگرچه اعمال اصول بازار آزاد، نوآوری و تجارت، دولت­ های رفاه را در میان جهان صنعتی ­شده با تراز بالای GDP و کیفیت بالای استانداردهای زندگی رسانده است؛ اما ساخت ویژۀ اجتماعی و ثبات سیاسی دولت ­ها را قادر می­ سازد تا این سطح از سرمایۀ اقتصادی و اجتماعی را تجربه کنند. این ساخت اجتماعی و ثبات سیاسی نیز خود برآیندی از زمینه ­های فکری - اجتماعی حوزۀ نوردیک است. دولت­ های رفاه فراگیر نوردیک، دارای نظام رفاه اجتماعی،تأمین خدمات اجتماعی و همگانی و درعین­ حال نظام مالیات­ گیری سخت گیرانه، سازوکارهای امنیت شهروندان و ... هستند. این سنت­ های منحصر به فرد فکری و زیست فرهنگی و اجتماعی موجود در حوزۀ نوردیک، ویژگی­ های اصلی تعیین ­کنندۀ توسعۀ مدل نوردیک محسوب می­ شوند؛ سنت ­هایی که هر یک بخشی جداناپذیر از الگوی توسعۀ ترکیبی (هیبریدی) سوسیال دموکرات –سرمایه­ داری در حوزۀ نوردیک را صورت­ بندی کرده ­اند. پرسش این پژوهش این است که چگونه سنت ­های اجتماعی – فرهنگی، هم زمینۀ شکل گیری و هم زمینۀ حل دشواری­ ها و معماهای مدل دولت رفاه فراگیر نوردیک را صورت­ بندی کرده است؟ برای پاسخ به این پرسش با استفاده از روش توصیفی – تبیینی، ضمن بررسی سنت ­های اجتماعی ـ فرهنگی جامعۀ نوردیک، از جمله سنت دهقانی آزاد، سنت آرمان‌شهر سوسیالیستی، سنت سرمایه­ داری و سنت حکمرانی، چگونگی پیکربندی این سنت­ها در اصول و مبانی «توسعۀ انسانی»، «اقتصاد ترکیبی (هیبریدی)»، «سرمایۀ اجتماعی» و «اعتماد همگانی»، «جایگاه برابری»، «همبستگی و مالکیت» و «مدل توسعه­ یافتگی» نوردیک پژوهش می­ شود.