فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تداوم یا زوال دلار امریکا به­مثابه یک پول بین‌المللی فراگیر، یکی از مهم‌ترین مباحث حوزۀ اقتصاد سیاسی بین‌المللی از آغاز سدۀ بیست و یکم بوده است. درحالیکه برخی با اشاره به تداوم ایفای نقش مسلط امریکا در معادلات سیاسی و اقتصادی جهان، از تداوم هژمونی دلار سخن به میان می‌آورند، برخی دیگر با برشمردن نشانه‌های ضعف اقتصادی و بدیل‌های بین‌المللی، از کاهش سلطۀ این پول بین‌المللی صحبت می‌کنند. انجام پژوهش حاضر با دو هدف همراستا صورت گرفته است: نخست، شناخت محورهای مؤثر در تداوم یا زوال هژمونی دلار در سدۀ بیست و یکم با بهره‌گیری از روش توصیفی ـ تحلیلی و استفاده از داده‌ها و آمارهای موجود و دوم، بررسی سناریوهای منتج از این مؤلفه‌ها و ارزیابی آن‌ها با اتکا به روش سناریونویسی. این مقاله با طرح این پرسش که هژمونی دلار درجایگاه پول بین‌المللی با چه روندی در حوزه تداوم یا زوال در سدۀ بیست و یکم مواجه است، بر این ادعاست که با وجود محورهای مختلف مؤثر در تداوم یا زوال هژمونی دلار امریکا و قدرت بالای مؤلفه‌های تداوم، به نظر می‌رسد عملکرد قدرتمند و تداوم سلطه دلار درجایگاه پول بین‌المللی شدیداً مرتبط با تداوم نظام بین‌المللی موجود و تضمین ثبات آن توسط امریکا خواهد بود. یافته‌های این پژوهش در چارچوب نظریۀ ثبات هژمونیک نشان می‌دهند که براساس پیش‌برنامۀ سوم بسته به تمایل، اراده و تولید کالاهای عمومی از جانب امریکا در کوتاه و میان‌مدت، هژمونی دلار با فرازوفرودهایی تداوم خواهد داشت؛ اما در بلندمدت امکان شکل‌گیری نظام پولی متکثر چند ارزی و تبدیل دلار به ارزی در میان سایر ارزها وجود دارد.