شناسایی تحولات کرونولوژیک الگوهای رفتاری افراد در بازار سنتی ایرانی، (موردمطالعه: بازار وکیل شیراز)
نویسندگان
1 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22059/jhgr.2022.346282.1008517چکیده
تحولات عمیق کالبدی و اجتماعی دوران مدرن در شهرهای ایران، منجر به افت ارزش و پیوستگی اجتماعی در بازارها بهعنوان مکان زیستِ جمعی افراد، بستر رفتارهای فردی و میان فردی و کانون میراث تاریخی شهر شد. بررسی عوامل ایجادکننده تغییرات در بازار ازآنجهت که مجموعهای درهمتنیده از کنشهای ارزشمند را داراست، حائز اهمیت است. بازار وکیل شیراز همچون کالبدی مجروح در پی تقلید نادرست از فرهنگ شهرسازی غرب در وضعیت بیتوجهی به ساختار شهرسازی ایرانی-اسلامی قرار دارد. پژوهش حاضر باهدف تبیین تحولات کرونولوژیک الگوهای رفتاری افراد در بازار وکیل شیراز با اتخاذ راهبرد استفهامی برای معنا کاوی کنشهای کنشگران و درک جهان ذهنی آنها پیش برده شده است. در این راستا مشاهده مشارکتی و مصاحبههای ژرف باهدف دروننگری همدلانه با کنشگران استفاده شد. یافتهها نشان داد که زیر مقولههای «دوگانه برخورد آشکار و ضمنی» و «احساس امنیت و خودمانی بودن» در مقوله عرصه کنش متقابل فروشنده-مشتری، زیر مقولههای «جامعهپذیری» و «پیوند اجتماعی- عاطفی» در مقوله عرصه کنش فروشنده-فروشنده و زیر مقولههای «سنخیت فرهنگی» و «حس تعلق و مالکیت به فضا» در مقوله کنش رهگذران در حال و گذشته دارای تفاوتهایی است و به ترتیب زیر مقولههای «جامعهپذیری» با 387 رمزگان، «سنخیت فرهنگی» با 305 رمزگان و «ارتباط اجتماعی-عاطفی» با 147 رمزگان، بیشترین وزن را به خود اختصاص دادند که به ترتیب در مؤلفههای شبکه روابط اجتماعی، الگوهای پایدار فعالیتی و نظام ادراکی- معنایی جای میگیرند و نشان از تغییرات بدون توجه به ماهیت و ارزشهای تاریخی محیط دارند که باید در طرحهای اجرایی و تصمیمات مدیریت شهری در دستور کار قرار گیرد.