تنوع بخشی به منابع درآمدی دانشگاه؛ راهی به سوی ثبات مالی

نویسندگان

1 استادیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبایی

2 استادیار دانشکده اقتصاد و حسابداری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

3 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشگاه علامه طباطبایی

4 دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبایی

5 دانشیار گروه مدیریت و برنامه‌ریزی آموزشی، دانشگاه علامه طباطبایی

doi
چکیده

پژوهش حاضر با هدف مطالعه تنوع سبد درآمدی در دانشگاه­های دولتی ایران به ­منظور بهبود ثبات و انعطاف‌پذیری به منابع مالی انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و بر حسب گردآوری داده‌ها از نوع همبستگی بود. قلمرو مکانی پژوهش‌ دانشگاه‌های دولتی جامع و صنعتی سطح یک و دو و قلمرو زمانی آن از سال 1392 تا سال 1397 بود. داده‌های تابلویی با بهره‌گیری از گزارش رسمی سازمان‌ برنامه و بودجه کشور، بانک مرکزی و مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی گردآوری و برای تجزیه و تحلیل از نرم‌افزار EVeiws و مدل رگرسیون اثرهای ثابت استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که شاخص تنوع درآمدی رابطه معکوس و معناداری با تغییرات درآمد سرانه دانشگاه دارد. از سویی، مدل معیار وابستگی به شهریه با تغییرات درآمد سرانه دانشگاه رابطه معنادار و مستقیم دارد. بررسی یافته‌های به ­دست آمده از آزمون فرضیه در دانشگاه‌های منتخب نشان داد در شرایطی که آموزش عالی ایران همسو با آموزش عالی جهان در سال‌های اخیر با افزایش هزینه‌های آموزشی و ناپایداری‌های اقتصادی روبه­ رو بوده و بودجه عمومی دولت نیز نتوانسته است پوشش مناسبی برای هزینه‌های دانشگاهی باشد، دانشگاه‌های ایرانی در تنوع سبد درآمدی ضعف جدی دارند و به ­شدت به درآمدهای حاصل از شهریه وابسته هستند. این­ همه در شرایطی است که ناپایداری‌های پیش رو و افزایش هزینه‌های دولت سبب شده است تا دولت دانشگاه را به سوی کسب درآمد از منابع دیگر سوق دهد.