بررسی تطبیقی جلوه های عشق در شعر سعدی و ابونواس
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
doi
10.22099/jba.2024.49447.4502چکیده
بررسی تطبیقی جلوه های عشق در شعر سعدی و ابونواسچکیدهاین پژوهش با هدف شناخت بهتر ادبیات ملی و درک بیشتر هنر شاعری سعدی از دریچهی ادبیات تطبیقی، به کنکاش در غزلیات سعدی و ابونواس از شاعران مشهور ادب فارسی و عربی در باب عشق پرداخته و همانندیهای غیرقابلانکاری در این جنبهی مهم شعری آن دو کشف کرده است. گرچه برخی از پژوهشگران با توجه به تسلط سعدی بر ادب عربی، سعی در القای اثرپذیری وی از ادب عربی دارند؛ اما این پژوهش با رویکردی متفاوت با توجه به خاصیت کهنالگویی عشق و فطری بودن آن و طبع شعری بلند سعدی و قریحهی وقاد و خیال بلندپرواز وی بر این فرض استوار است که پنداشتن این همانندیها در عین جرعهنوشی سعدی از ادب زلال عربی، بر اصل توارد بهتر مینماید. با این فرض، پژوهش حاضر با روش تحلیل محتوای کیفیِ غزلیات دو شاعر، رویکرد تطبیقی خود را مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی برگزیده که قائل به جهانی بودن ادبیات و وحدت و انسجام ادبیاتهای مختلف است. تحلیل یافتههای پژوهش پس از نشان دادن موضوعات مشترک و مشابه نشان داد که با توجه به زبان مشترک عشق و نبوغ و قریحهی سعدی، وجود این تشابهات، علاوه بر اثرپذیری، تواردهای ذهنی دو شاعر نیز است که گاه در نقطهای به هم رسیدهاند.