فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با مهاجرت پیامبر (ص) به یثرب، تأسیس ساختار نوین سیاسی و افزایش تعداد مسلمانان، حکومت نوبنیاد مدینه با واقعیت ­ها و چالش­ های جدیدی مواجه گردید. یکی از این واقعیت ­ها حیات اقتصادی جامعۀ یثرب و لزوم ساماندهی آن بود. بر این اساس، پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی - تبیینی درپی پاسخ به این پرسش است که راهبردهای اقتصادی حکومت نبوی در مدینه ­النبی برای گذار از اقتصاد جاهلی به اقتصاد اسلامی چگونه و مبتنی ­بر انجام چه اقداماتی بوده است؟ در واقع هدف این پژوهش، تأمل در سیاست­ ها، رویکردها و راهبردهای مدیریتی پیامبر (ص) در عرصۀ اقتصاد و معرفی آن به­ مثابه الگوی واقعی اقتصاد اسلامی است. نتایج حاصل از این پژوهش نشان می ­دهد که پیامبر (ص) پس از استقرار در مدینه و مواجهه با واقعیت ­ها و مسائل اقتصادی جامعه اسلامی، تلاش کرد تا راهبردهای اساسی و آینده دولت اسلامی مدینه را در حوزۀ مناسبات اقتصادی براساس ضرورت­ ها و واقعیت­ های ملموس ترسیم کند. این راهبرد از یک­سو نشأت گرفته از آموزه­ های وحیانی و سیره نبوی و از سوی دیگر مبتنی­ بر ضرورت­ ها و واقعیت ­های ناشی از تشکیل حکومت اسلامی، شناخت مؤلفه­ ها و ظرفیت­ های مهاجران و انصار و شرایط محیط جدید بود. تلاش در جهت حذف معاملات جاهلی، تعریف و تبیین مفاهیم و مؤلفه‌های نوین اقتصاد اسلامی، تقویت بنیه اقتصادی مسلمانان و قطع وابستگی آنان به مشرکان و اهل کتاب بخشی از اقدامات حکومت نبوی در این زمینه بود. بر این اساس پیامبر (ص) در تلاش بود تا با ارائه راهکارها و اندیشه­ های جدید در ساحت اقتصادی به­ تدریج اقتصادی متمایز از آنچه در شبه­ جزیره بود، سامان دهد که از آن با عنوان اقتصاد اسلامی می­ توان یاد کرد.