تغییرات اقلیمی و چالشهای ژئوپلیتیکی قطب شمال
نویسندگان
1 - دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
2 - استاد حقوق بینالملل، دانشگاه تهران
3 - استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
4 - استاد جغرافیای سیاسی، دانشگاه تهران
5 - استاد اقلیمشناسی، دانشگاه تهران
doi
چکیده
تغییرات اقلیمی پیامدهای ژئوپلیتیکی مهمی را بهدنبال دارند. در دهه گذشته مهمترین تغییر اقلیمی گرم شدن کره زمین بوده است. با گرم شدن کره زمین یکی از مناطقی که اهمیت آن افزایش یافته، قطب شمال است. قطب شمال در طول چند دهه گذشته حدود دو برابر بیشتر از بقیه جهان گرمتر شده است و پیشبینی میشود در اواخر دهه 2030 این منطقه عاری از یخ گردد. این تغییرات اقلیمی قطب شمال را به جبهه مرکزی دیدگاههای ژئوپلیتیکی جدید جهان تبدیل کرده و فرصتها و چالشهایی را ایجاد کرده است. قطب شمال دارای ذخایری عظیمی از منابع طبیعی است و با ذوب یخها برای اولین بار در تاریخ مدرن در مقیاس وسیعی دسترسی به این منابع بهویژه هیدروکربنها امکانپذیر میشود؛ همچنین با کاهش کلاهک یخی، مسیرهای دریایی جدیدی بهوجود میآید که با کوتاه کردن مسیرهای دریانوردی، تجارت و ژئوپلیتیک جهانی را تغییر خواهند داد. این مقاله با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی انجام شده است و نقطه تمرکز آن این مسئله است که در شرایط جدید قطب شمال با چه چالشهای ژئوپلیتیکی مواجه است. نتایج تحقیق نشان میدهد قطب شمال با چالشهایی ماننداختلافات ارضی و ادعاهای متداخل بر سر فلات قاره، افزایش نظامیگری در قطب شمال، تمایلات استقلالطلبانه جوامع بومی، اختلافات بر سر نحوه عبور و مرور از گذرگاههای دریایی و ... مواجه است و این چالشها ناشی از تمایلات قلمروخواهانه کشورهای ساحلی و غیرساحلی و جوامع بومی میباشد.
