تحلیلی بر قالبهای ذخیرهسازی منابع در مجموعههای دیجیتال (موردمطالعه: کتابخانههای ملی)
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی قم، قم، ایران
2 استاد، گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه قم، قم، ایران
3 کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه قم، قم، ایران
doi
10.22054/jks.2022.66680.1491چکیده
مقاله حاضر میزان استفاده از انواع قالبهای استاندارد ذخیرهسازی منابع تصویری، متنی، چندرسانهای و صوتی را در مجموعههای دیجیتال 20 کتابخانه ملی برگزیده جهان مطابق شاخصهای تعیینشده در مقاله مشخص کرد. پژوهش از نوع کاربردی بود و به روش پیمایشی- تحلیلی صورت گرفت. ابزار گردآوری دادهها از نوع پرسشنامه محقق ساخته بود. برای تجزیهوتحلیل دادهها، از انواع فنون آماری توصیفی نظیر توزیع فراوانی و درصد فراوانی به همراه آزمون مربعکا استفاده شد. یافتههای حاصل نشان داد منابع تصویری در تمامی مجموعههای موردمطالعه کاربرد داشتند و اشیای فرهنگی با سهم 41% کمتر مورد اقبال قرار گرفتهاند، برای منابع تصویری تیف (94%)؛ منابع متنی اچ.تی.ام.ال. و ایکس.ام.ال. (75%)؛ منابع صوتی دبلیو.اِی.وی. (65%) و منابع چندرسانهای اِی.وی.آی. (65%) متداولترین بودند. سوئیس بیشترین تنوع را در استفاده از انواع استانداردها داشت. همچنین در بین جامعه پژوهش ایران، انگلیس، امریکا، اسکاتلند، قطر، هلند، فرانسه و اسپانیا بیشترین تنوع را در ذخیرهسازی انواع منابع دیجیتالی داشتند. جامعه آماری در استفاده از قالبهای استاندارد برای انواع منابع تصویری، متنی و چندرسانهای با یکدیگر وحدت رویه داشته و الگوی مشابهی را در انتخاب قالب ذخیرهسازی رعایت کردند. جامعه پژوهش کمترین میزان تنوع استفاده را در بخش قالب ذخیرهسازی منابع چندرسانهای داشت. نتایج پژوهش تأکید بر استفاده از ایپاب به خاطر آسانی مطالعه کتاب بر روی کتابخوان الکترونیک، جی.پی.3 جهت افزایش قابلیت کاربری نسخه موبایلی کتابخانه دیجیتالی، دبلیو.اِی.آر.سی. بهعنوان قالب مخصوص بایگانی وب، جهت حفاظت طولانیمدت از محتوای دیجیتال کتابخانههای ملی داشت، چراکه این سه قالب کمترین میزان استفاده را در جامعه آماری داشتند.