تحلیل رفتار اطلاعیابی پژوهشگران در حوزه هنر
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
2 استاد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران
doi
10.22054/jks.2025.84074.1694چکیده
این پژوهش به بررسی رفتار اطلاعیابی پژوهشگران حوزه هنر در فرایند جستجوی اطلاعات در محیط وب پرداخته است. روش پژوهش به روش نیمه تجربی است و با استفاده از روشهای مشاهده، مصاحبه و تحلیل آماری انجامشده است. جامعه آماری شامل ۴۸ پژوهشگر حوزه هنر بود که به روش نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند. دادهها از طریق نرمافزار کمتازیا برای ضبط فرایند جستجو، مصاحبههای نیمه ساختاریافته برای بررسی راهبردهای شناختی و پرسشنامه استاندارد رفتار اطلاعیابی برای سنجش متغیرهای مرتبط گردآوری شد. دو وظیفه جستجوی آسان (یافتن مقاله لاتین درباره هنر ایران) و دشوار (یافتن فرصت شغلی مرتبط در خارج از کشور) به شرکتکنندگان اختصاص یافت و تحلیل دادهها با استفاده از آزمون کایاسکوئر انجام شد. یافتهها نشان داد که در جستجوهای آسان، شرکتکنندگان عمدتاً از راهبردهای سریعتر و سطحیتری نظیر استفاده گسترده از موتور جستجوی گوگل (با فراوانی ۹۷۶) و تدوین عبارات جستجو بهصورت عام به خاص بهره بردند. در مقابل، در جستجوهای دشوار، پژوهشگران به روشهای تحلیلی و پیشرفتهتری نظیر اصلاح مکرر عبارات جستجو، استفاده از عملگرهای بولی و مراجعه به پایگاههای اطلاعاتی تخصصی روی آوردند. بررسی دادههای آماری نشان داد که مجموع راهبردهای اتخاذشده در وظیفه دوم در سبک آسان ۹۷۶ و در سبک دشوار ۹۵۹ بوده که درمجموع ۱۹۳۵ راهبرد را شامل نشان میدهد که سطح پیچیدگی وظایف جستجو تأثیر مستقیمی بر راهبردهای مورداستفاده پژوهشگران دارد. این امر ضرورت بهینهسازی سیستمهای جستجوی اطلاعات را بر اساس نیازهای کاربران و سطح پیچیدگی جستجوهای آنها برجسته میسازد.