ژئوپلیتیک هویت و سیاستگذاری امنیتی در موازنة منطقهای خاورمیانه
نویسندگان
1 - استاد علوم سیاسی، دانشگاه تهران
doi
چکیده
تنشهای موجود میان ایران، عربستان، ترکیه و مصر را باید تلاش بیوقفه برای اثرگذاری بر مؤلفههای امنیت منطقهای در خاورمیانه دانست. ارزیابی تحولات خاورمیانه نشان میدهد که جدالهای امنیتی در این حوزه ژئوپلیتیکی از سال 2006 به بعد افزایش قابل توجهی پیدا کرده است. علت آن را باید در هویتیشدن رقابتهای ژئوپلیتیکی در منطقه دانست. در این شرایط کشورهایی همانند ایران و عربستان در سالهای دهة 1990 به بعد موقعیت خود را در امنیت منطقهای افزایش داده و هر یک تلاش دارد تا شکل جدیدی از معادلة قدرت، امنیت و سیاست ژئوپلیتیکی را کنترل نماید. راهبرد امنیتی آمریکا نیز معطوف به تصاعد بحران و تهدیداتی که ماهیت هویتی دارد، میباشد.در این مقاله تلاش میشود رابطة بین هویت با موازنة منطقهای مورد ارزیابی قرار گیرد. تبیین این موضوع در شرایطی امکانپذیر است که بتوان نتیجة تضادهای هویتی را در بحرانهای منطقهای مورد ملاحظه قرار داد. این مقاله با «روش تحلیل محتوا» و همچنین «روش تحلیل دادهها» و تکیه بر منابع کتابخانهای در پی پاسخگویی به سؤال اصلی مقاله با عنوان موضوعات هویتی چه تأثیری در ماهیت رقابتهای منطقهای بهجا میگذارد، میباشد. فرضیة اصلی مقاله نیز بر این موضوع تأکید دارد که هویت و منازعات هویتمحور اصلی شکلبندی جدید امنیت در خاورمیانه میباشد. یافتههای مقاله نشان میدهد که هویت ماهیت قدرت و موازنة قدرت منطقهای را در سالهای 2006 به بعد دگرگون نموده است. نشانههای تغییر در موازنة قدرت در قالب جدالهای هویتی را میتوان در منازعات سوریه، عراق و یمن مورد ملاحظه قرار داد.