بررسی و تحلیل زبان گفتوگو در کولی وارههای سیمین بهبهانی
نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز دانشکده ادبیات و علوم انسانی
2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22099/jba.2024.49076.4480چکیده
بررسی و تحلیل زبان گفتوگو در کولیوارههای سیمین بهبهانی چکیده کولیوارهها مجموعهی شانزده غزل نو از سرودههای شاعر معاصر، سیمین بهبهانی، است که در دفتر دشتارژن سال 1362 منتشر شده است. خواننده هنگام مطالعهی این غزلها با مجموعهای از روایتها روبهرو میشود که سازهی اصلی آن را گفتوگو تشکیل میدهد؛ ازاینرو نویسندگان این مقاله به بررسی زبان گفتوگو در مجموعهی کولیوارهها پرداختهاند. تحلیل زبان گفتوگو در روایت، از نظریههای ساختارگرایان است و در آن، عناصر زبانی دخیل در گفتوگو ازجمله: واژگان، ترکیبات، ضمایر، لحن، گزارههای گفتوگویی، عناصر ادبی دخیل در روابط آن و کارکرد گفتوگو بررسی میشود. در این پژوهش نیز ساختار زبانی گفتوگو در کولیوارههای سیمین بهبهانی بررسی شده و نگارندگان به نتایج تازه و قابلتأمّلی در زمینهی نوآوریهای این شاعر برجستهی معاصر در غزل دست یافتهاند؛ ازجمله نتایج حاصل این است که کارکرد گفتوگو در کولیوارهها به صورتهای «بازتاب حالات درونی شاعر، توصیف وضع موجود، آرزوی وضع مطلوب و ایجاد وحدت مضمون در محور عمودی غزل» انجام شده است. شاعر در این شانزده روایت، کولی را که نمادی از خود و هر زن و انسان آزاده و تلاشگری است، به کوشش برای ساختن جامعهای بهتر دعوت میکند. از دیگر یافتههای پژوهش حاضر این است که کاربرد گفتوگو در کولیوارهها سبب شده این غزلهای نو در دستهی غزل روایی معاصر بگنجد؛ بدینگونه که شاعر از آمیختن غزل سنّتی با غزل نو و گنجاندن مفاهیم تازه در قالب یک روایت، دیالکتیکی را میان غزل سنّتی و نو برقرار کرده که به نوآوری در غزل روایی معاصر انجامیده است. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی و آماری انجام و در گردآوری دادهها از شیوهی اسنادی و ابزار برگهنویسی (فیشبرداری) استفاده شده است. بستر اصلی پژوهش، مجموعهی شانزده کولیواره از دفتر دشتارژن سرودهی سیمین بهبهانی است.