بررسی و تحلیل زبان گفت‌و‌گو در کولی واره‌های سیمین بهبهانی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز دانشکده ادبیات و علوم انسانی

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
10.22099/jba.2024.49076.4480
چکیده

بررسی و تحلیل زبان گفت‌و‌گو در کولی­واره‌های سیمین بهبهانی چکیده      کولی­واره­ها مجموعه­ی شانزده غزل نو از سروده­های شاعر معاصر، سیمین بهبهانی، است که در دفتر دشت­ارژن سال 1362 منتشر شده ­­­است. خواننده هنگام مطالعه­ی این غزل­ها با مجموعه­ای از روایت­ها روبه­رو می­شود که سازه­ی اصلی آن را گفت­وگو تشکیل می­دهد؛ ازاین­رو نویسندگان این مقاله به بررسی زبان گفت­وگو در مجموعه­ی کولی­واره­ها پرداخته­اند. تحلیل زبان گفت­وگو در روایت، از نظریه­های ساختارگرایان است­ و در آن، عناصر زبانی دخیل در گفت­وگو ازجمله: واژگان، ترکیبات، ضمایر، لحن، گزاره­های گفت­وگویی، عناصر ادبی دخیل در روابط آن و کارکرد گفت­وگو بررسی می­شود. در این پژوهش نیز ساختار زبانی گفت­وگو در کولی­واره­های سیمین بهبهانی بررسی شده­ و نگارندگان به نتایج تازه و قابل­تأمّلی در زمینه­ی نوآوری­های این شاعر برجسته­ی معاصر در غزل دست یافته­اند؛ ازجمله نتایج حاصل این است که کارکرد گفت­وگو در کولی­واره­ها به صورت­های «بازتاب حالات درونی شاعر، توصیف وضع موجود، آرزوی وضع مطلوب و ایجاد وحدت مضمون در محور عمودی غزل» انجام شده ­است. شاعر در این ­شانزده روایت، کولی را  که نمادی از خود و هر زن و انسان آزاده­ و تلاشگری است، به کوشش برای ساختن جامعه­ای بهتر دعوت می­کند. از دیگر یافته­های پژوهش حاضر این است که کاربرد گفت­وگو در کولی­واره­ها سبب شده این غزل­های نو در دسته­ی غزل روایی معاصر ­بگنجد؛ بدین­گونه که شاعر از آمیختن غزل سنّتی با غزل نو و گنجاندن مفاهیم تازه در قالب یک روایت، دیالکتیکی را میان غزل سنّتی و نو برقرار کرده که به نوآوری در غزل روایی معاصر انجامیده ­است. این مقاله به روش توصیفی- تحلیلی و آماری انجام و در گرد­آوری داده­ها از شیوه­ی اسنادی و ابزار برگه­نویسی (فیش­برداری) استفاده ­­شده­ است. بستر اصلی پژوهش، مجموعه­ی شانزده کولی­واره از دفتر دشت­ارژن سروده­ی سیمین بهبهانی است.