بررسی و تطبیق شکواییه‌ها در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر دو مجموعه شعر چلچراغ و یک دریچه آزادی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

2 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

3 استادیارزبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

doi
10.22099/jba.2023.44972.4309
چکیده

بررسی و تطبیق شکواییه‌ها در اشعار سیمین بهبهانی با تکیه بر دو مجموعه شعر چلچراغ و یک دریچه آزادی چکیدهشعر غنایی شعری عاطفی است که از عمق وجود شاعر بر‌می‌آید و اصیل­ترین و صمیمی­ترین احساسات او را بیان می­‌کند. این نوع شعر آینه‌ی تمام‌نمای درونیّات و بیان‌کننده‌ی مافی­الضمیر شاعر است و انواعی دارد که تمامی آن­ها برگرفته از من احساسی و شکننده‌ی شاعر است و اثرگذاری آن­ها به این دلیل است که از عمق وجود برمی­خیزد و بر دل می­نشیند. یکی از انواع شعر غنایی، بثّ­الشکوی است که در لغت به‌معنی گلایه و درددل آمده و شاعر در آن به شکوه از تمام عواملی برمی­خیزد که زندگی احساسی، اجتماعی، سیاسی و فلسفه‌ی وجودی او و نوع بشر را به‌هم‌ می‌ریزد و دستخوش تغییر و تحریف می­کند و گاه با مویه، زمانی با سرزنش و گاهی با ناله به درددل با مخاطب می­نشیند و عوامل رنج و پریشانی خاطر خود را بیان می­کند. سیمین بهبهانی یکی از شاعران معاصری است که اشعارش در قالب شکایت از نابسامانی­هایی زندگی همچون نادیده‌گرفته‌­شدن احساسات، رنجش عاشقانه و همچنین اعتراض به اوضاع جامعه‌ای است که در آن زیسته و رنجی که مردمان زمانه می‌برند. در این مقاله، نگارندگان سعی دارند به روش توصیفی-تحلیلی انواع شکواییه را در دفاتر شعر «چلچراغ» و «یک دریچه آزادی» سروده‌ی سیمین بهبهانی بررسی و تحلیل کنند. یافته­های پژوهش نشان می­دهد که شکواییه‌های شخصی در هر دو مجموعه بسامد بالاتری نسبت به سایر شکواییه­ها دارد و دلیل آن را می‌توان در شکست­های زندگی خانوادگی شاعر و روح حساس و زنانه‌ی وی دانست. این شکواییه­ها بهترین راه برای پی بردن به خصوصیات روحی و روانی شاعر است و تصویری از زندگی شخصی او را به مخاطب ارائه می­دهد.