فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موضوع مقاله­ی حاضر تأمل بر معانی ثانوی جمله‌های پرسشی در شعر فروغ است. این امکان در ادبیات وجود دارد که معنای جمله‌ها، بسته به هدف گوینده تغییر ­کند. بحث درباره‌ی این تغییرات موضوع علم معانی است و ازاین‌منظر با مقوله­ی منظورشناسی که از شاخه­های علم زبان­شناسی است، مشابهت دارد. هدف مقاله تبیین نحوه­ی استفاده­ی فروغ از ظرفیت چندمعنایی جمله‌های پرسشی است. مقاله با استفاده از روش توصیفی - تحلیلی قصد پاسخ به این پرسش را دارد که معانی ثانوی جمله‌های پرسشی در شعر فروغ چه سمت‌وسویی دارند و چرا باید روی معانی ثانوی این جمله‌ها تأکید کرد؟ اهمیت و ضرورت تحقیق از آن­روست که در پی شناخت عمیق شعر فروغ از رهگذر علم معانی است و به‌جای برداشت­های ذوقی از شعر وی با اتکا بر متن، به سیر در اعماق روان فروغ می­پردازد. مطالعات و بررسی­های انجام‌یافته نشان می­دهد که درمجموع 112جمله­ی پرسشی (بدون درنظرگرفتن تکرارها) در دو مجموعه‌ی شعری تولدی دیگر (59 عدد-53%) و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد (53 عدد- 47%‌) به دست ­آمد که همگی آن­ها معانی ثانوی دارند. براساس الگوی کتاب معانی شمیسا، تعداد 21 معانی ثانوی در این پرسش­ها کشف شد که بسامد تکرار معنای ثانوی در دفتر تولدی دیگر 68 بار (54 %) و در مجموعه­ی ایمان بیاوریم... 56 بار (46%) است. نتایج حاکی از آن است که جمله‌های پرسشی در اشعار فروغ، همواره غیرمستقیم در نقش­های معنایی به غیر از پرسش به کار رفته و در این میان، معانی تأکیدی و جلب توجه و اظهار عجز و ناامیدی بیشترین بسامد را در معانی ثانوی دارند. همچنین بیشتر جمله­های سؤالی هم‌زمان شامل چند معنی ثانوی دیگر هستند. بر این اساس می­توان گفت که هدف اصلی فروغ از طرح این سؤال‌ها جلب‌توجه، دقت و به فکر واداشتن مخاطب و تأکید بر گفته­های خویش است.