بررسی تأثیر پودر بذر ریحان و جعفری بر کاهش اثرات منفی تنش گرمایی بر عملکرد رشد‌ و بیان نسبی ژن‌های پروتئین شوک گرمایی 70 (‌HSP70) و اینترلوکین-دو در جوجه‌های گوشتی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. رایانامه: z.ansari@sanru.ac.ir

2 گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. رایانامه: maededarkalh@gmail.com

3 گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. رایانامه: dirandeh@gmail.com

4 گروه علوم دامی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران. رایانامه: Mo.kazemifard@gmail.com

doi
10.22059/jap.2025.394259.623844
چکیده

هدف: تنش‌گرمایی یکی از چالش‌برانگیزترین تنش‌های محیطی در صنعت پرورش طیور است، زیرا باعث کاهش مصرف خوراک، وزن و کیفیت لاشه، کاهش فعالیت دستگاه ایمنی و در نتیجه افزایش تلفات در گله می‌شود. این پژوهش به‌منظور ارزیابی تأثیر پودر بذر ریحان و جعفری بر عملکرد رشد، اجزای لاشه، بیان نسبی ژن‌های پروتئین شوک گرمایی 70 (HSP70) در خون و اینترلوکین-دو (IL-2) در جگر و برخی فراسنجه‌های خونی جوجه ‌گوشتی در شرایط تنش‌گرمایی انجام شد. روش پژوهش: برای انجام این پژوهش150 قطعه جوجه ‌‌گوشتی نر سویه راس 308 انتخاب و پس از وزن‌کشی در قالب طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار و سه تکرار و 10 جوجه در هر تکرار دسته‌بندی شدند. تیمارهای آزمایشی در برگیرنده 1- شاهد (جیره پایه بدون بذر ریحان و جعفری)‌؛ 2- جیره پایه به‌همراه سه گرم بر کیلوگرم پودر بذر ریحان؛ 3- جیره پایه به‌همراه سه گرم بر کیلوگرم پودر بذر جعفری؛ 4- جیره پایه به‌همراه 5/1 گرم بر کیلوگرم پودر بذر ریحان‌+ 5/1 گرم بر کیلوگرم پودر بذر جعفری؛ 5- جیره پایه به‌همراه آنتی‌بیوتیک نئومایسین به‌عنوان شاهد مثبت (2/0 درصد در آب مصرفی) بود. برای اعمال تنش‌گرمایی، دمای سالن از روز 21 تا 35 پرورش، روزانه به‌مدت شش ساعت در دمای 32 درجه سانتی‌گراد تنظیم شد. صفات عملکردی (افزایش وزن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک) جوجه‌ها در کل دوره آزمایش موردبررسی قرار گرفت. در پایان دوره از هر تکرار سه جوجه (نزدیک به میانگین وزن تیمار) انتخاب و پس از وزن‌کشی و کشتار، ویژگی­های لاشه، فراسنجه‌های خونی (گلوکز، کلسترول، HDL، تری‌گلیسیرید) و بیان نسبی ژن‌ها (HSP70 در خون و IL-2 در بافت جگر) موردبررسی قرار گرفت. یافته‌ها: تیمارها تأثیری بر خوراک مصرفی و افزایش وزن نداشتند، اما ضریب تبدیل خوراک مصرفی در 35-1 روزگی در تیمار نئومایسین کم‌ترین بود (05/0>P). تفاوت معنی‌داری در فراسنجه‌های خونی بین تیمارها مختلف وجود نداشت. افزودن پودر بذر ریحان+ جعفری باعث تأثیر معنی‌داری بر وزن سنگدان و طول ژژونوم نسبت به تیمار شاهد شد (05/0‌>P). بیان نسبی ژن HSP70 در بافت خون در تیمار‌های ریحان، جعفری و ریحان+ جعفری نسبت به تیمار شاهد و نئومایسین کاهش معنی‌داری داشتند. بیان نسبی ژن IL-2 در بافت جگر در تیمار ریحان+ جعفری بیش‌ترین و در تیمار شاهد کم‌ترین بود (05/0>P). نتیجه‌گیری: به‌طورکلی این پژوهش نشان داد که استفاده از پودر بذر ریحان و جعفری در جیره جوجه‌های گوشتی در شرایط تنش‌گرمایی می‌تواند باعث کاهش بیان نسبی ژن HSP70 و افزایش بیان نسبی ژن  IL-2 در پرنده ‌شود.