فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: کمبود منابع تولید خوراک دام در کشور از یک‌سو و رشد مداوم جمعیت انسانی و نیاز روزافزون آنان به غذا از سوی دیگر، موجب شده است که تولید علوفه‌های رایج مانند یونجه و ذرت نتواند پاسخگوی نیاز تغذیه‌ای دام‌های کشور باشد. در نتیجه، کارشناسان و مسئولان بخش دامپروری به‌منظور جبران کمبود علوفۀ مورد نیاز، به بررسی و بهره‌گیری از منابع جایگزین روی آورده‌اند. به همین دلیل، استفاده از بقایای محصولات کشاورزی و دامی و هم‌چنین کشت گیاهان علوفه­ای غیرمرسوم، به‌ویژه در تغذیه نشخوارکنندگان موردتوجه ویژه قرار گرفته­است. در این میان، چغندرعلوفه‌ای به‌عنوان یکی از گیاهانی که طی سال‌های اخیر نظر متخصصان تغذیه دام را به خود جلب کرده، به‌دلیل تولید قابل‌توجه، سهولت در کشت، مقاومت نسبی به خشکی، صرفۀ اقتصادی در شرایط کم آبی و خشکسالی و خوش‌خوراکی برای دام، می­تواند گزینه‌ای مناسب برای جایگزین بخشی از علوفۀ جیرۀ نشخوارکنندگان باشد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف مقایسۀ سیلاژ خوراک کامل حاوی چغندر علوفه­ای با سیلاژ خوراک کامل حاوی تریتیکاله بر عملکرد رشد، گوارش­پذیری مواد مغذی و فراسنجه­های خون بره‌های نر پرواری انجام شد.  روش پژوهش: دو فرمول جیرۀ غذایی بر پایۀ چغندرعلوفه­ای و قصیل تریتیکاله با انرژی قابل­سوخت‌وساز و پروتئین خام مشابه شامل جیرۀ 1؛ سیلاژ خوراک کامل بر پایه چغندرعلوفه­ای شامل برگ و غده (چغندرعلوفه­ای) و جیرۀ 2؛ سیلاژ خوراک کامل بر پایه قصیل تریتیکاله (تریتیکاله) با استفاده از جداول احتیاجات غذایی نشخوارکنندگان کوچک و با توجه به نیاز غذایی بره‌های نر در حال رشد، تهیه شد. سپس براساس فرمول­ها، تمامی مواد تشکیل دهندۀ آن‌ها شامل بخش علوفه­ای و کنسانتره با هم مخلوط شده و با ماشین­های مخصوص سیلوهای بسته­بندی­شده، در مقیاس 100 تنی سیلو گردید. از تعداد 24 رأس برۀ نر زل شیرگیری‌شدۀ سه تا چهار ماهه با میانگین وزن بدن 7/2±7/18 کیلوگرم، استفاده شد. بره‌ها به‌طور تصادفی به دو گروه 12 رأسی تقسیم شده و هر یک از جیره­ها به یک گروه از دام­ها اختصاص داده ­شد. بره‌ها روزانه دو نوبت، در ساعات 08:00 و 16:00 با جیره­های آزمایشی به‌صورت آزاد تغذیه شدند. در طول دورۀ آزمایش به‌مدت 90 روز، خوراک مصرفی به‌صورت روزانه و تغییرات وزن زنده دام­ها هر ماه یک‌بار، اندازه­گیری شد و اطلاعات آن‌ها ثبت گردید. گوارش­پذیری مواد مغذی جیره­ها با روش خاکستر نامحلول در اسید برآورد گردید و فراسنجه­های خونی با استفاده از کیت­های آزمایشگاهی اندازه­گیری شد. یافته ­ها: افزایش وزن روزانۀ بره‌ها تحت تأثیر تیمارهای آزمایشی قرار نگرفت. مادۀ خشک مصرفی روزانه در بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ چغندرعلوفه­ای (949 گرم) به‌طور معنی­داری بیش‌تر از بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ تریتیکاله (917 گرم) بود. تفاوت معنی­داری بین ضریب تبدیل خوراک دو گروه مشاهده نشد. گوارش­پذیری مادۀ خشک و مادۀ آلی جیرۀ چغندرعلوفه­ای بیش‌تر از جیرۀ تریتیکاله بود (05/0P<)، اما بین گوارش­پذیری پروتئین خام، فیبر نامحلول در شویندۀ خنثی و فیبر نامحلول در شویندۀ اسیدی اختلاف معنی­داری مشاهده نشد. غلظت تری‌گلیسیرید و کلسترول سرم خون بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ چغندرعلوفه­ای بیش‌تر از بره‌های تغذیه‌شده با جیرۀ تریتیکاله بود (05/0P<)، اما بین سایر فراسنجه­های سرم خون دو گروه تفاوت معنی­داری مشاهده نشد.       نتیجه ­گیری: در مجموع با توجه به مزیت نسبی چغندرعلوفه­ای، می­توان توصیه نمود که سیلاژ خوراک کامل حاوی چغندرعلوفه­ای (نوع جدیدی از شکل فیزیکی جیره)، می‌تواند به‌عنوان یک روش جایگزین در تغذیه بره‌های نر پرواری مورداستفاده قرار گیرد.