فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: در صنعت پرورش گوساله‌های شیرخوار، نرخ بالای بروز بیماری‌های اسهال و پنومونی همراه با رشد ناکافی، از مهم‌ترین چالش‌ها به شمار می‌رود که منجر به افزایش هزینه‌های درمانی، تلفات و کاهش سودآوری می‌گردد؛ با توجه به نقش کلیدی انرژی جیره در تقویت سیستم ایمنی، عملکرد رشد و سلامت کبد در دوره شیرخوارگی، این مطالعه با هدف بررسی اثرات افزودن سطوح مختلف مکمل لیپیدول و پودر چربی به جیره گوساله‌های شیرخوار بر شاخص‌های رشد، پارامترهای هماتولوژیک و بیوشیمیایی کبد، علائم حیاتی و میزان بروز بیماری‌های اسهال و پنومونی انجام شد تا راهکاری مؤثر برای بهبود عملکرد و کاهش بیماری‌ها ارائه نماید. روش پژوهش: در این مطالعه تعداد 36 رأس گوساله شیرخوار هلشتاین با سن 2 ±5 روز به­صورت تصادفی به چهار تیمار آزمایشی اختصاص داده شدند. تیمارهای آزمایشی شامل 1- جیره پایه حاوی 15/0 درصد مکمل لیپیدول و بدون افزودن پودر چربی، 2- جیره پایه حاوی 15/0 درصد مکمل لیپیدول به همراه سه درصد پودر چربی، 3- جیره پایه حاوی 3/0 درصد مکمل لیپیدول و بدون افزودن درصد پودر چربی، 4- جیره پایه حاوی 3/0 درصد مکمل لیپیدول به همراه سه درصد پودر چربی بود که به­صورت آزمایش فاکتوریل 2×2 در قالب طرح کاملاً تصادفی موردبررسی قرار گرفت. وزن گوساله‌ها در ابتدا و پایان دوره، مصرف ماده خشک روزانه ثبت گردید. هم‌چنین در دو زمان ۳۰ و ۶۰ روزگی، شاخص‌های فیزیولوژیکی شامل نرخ تنفس، ضربان قلب و دمای رکتوم اندازه‌گیری شد. نمونه‌های خون برای تعیین  فراسنجه­های هماتولوژی (شمارش گلبول‌های سفید و قرمز، هموگلوبین و هماتوکریت) و آنزیم‌های کبدی (آسپارتات ترانس‌آمیناز و آلانین ترانس‌آمیناز) به­همراه غلظت اوره سرمی در ساعت هشت صبح جمع‌آوری شدند. میزان بروز بیماری‌های شایع اسهال و پنومونی در طول دوره پرورش نیز به­دقت پایش و تحلیل آماری نسبت احتمال ابتلا (Odds Ratio) انجام گرفت. یافته‌ها: نتایج نشان داد که افزودن 15/0 درصد مکمل لیپیدول به جیره، چه به تنهایی و چه همراه با سه درصد پودر چربی، به شکل معنی‌داری وزن نهایی گوساله‌ها را بهبود بخشید، درحالی‌که سطح بالاتر مکمل لیپیدول (3/0 درصد) چنین اثری نداشت. شاخص‌های عملکرد شامل افزایش وزن پایانی، مصرف ماده خشک و ضریب تبدیل غذایی در تیمارهای مختلف تفاوت آماری معنی­داری نشان ندادند. از نظر فراسنجه‌های هماتولوژیک، بین گروه‌ها اختلاف مشاهده نشد، اما فعالیت آنزیم آسپارتات ترانس‌آمیناز و میزان اوره سرمی در گروهی که 3/0 درصد مکمل لیپیدول به­همراه سه درصد پودر چربی دریافت کرد، به­طور قابل‌توجهی افزایش یافت. که نشان‌دهنده افزایش بار متابولیک کبد در این گروه است. علائم حیاتی شامل نرخ تنفس، ضربان قلب و دمای رکتوم نیز در سنین ۳۰ و ۶۰ روزگی در تمامی تیمارها در محدوده فیزیولوژیک طبیعی باقی ماند و تغییر معنی‌داری نداشت. بررسی شیوع بیماری‌های اسهال و پنومونی نیز نشان داد که استفاده از سطوح مختلف مکمل لیپیدول و پودر چربی تأثیر معنی‌داری بر کاهش یا افزایش ریسک ابتلا به این بیماری‌ها ندارد. دامنه اطمینان وسیع نسبت احتمال ابتلا و همپوشانی آن با عدد یک، بیانگر عدم تأثیر بیولوژیکی معنی­دار این مکمل‌ها بر وضعیت ایمنی و حساسیت به بیماری در شرایط آزمایش است. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان  داد که افزودن 15/0 درصد مکمل لیپیدول به جیره گوساله‌های شیرخوار می‌تواند به بهبود رشد بدون ایجاد اثرات منفی فیزیولوژیکی یا افزایش ریسک بیماری کمک کند. سطح بالاتر لیپیدول به همراه پودر چربی ممکن است باعث افزایش بار متابولیکی کبد و تغییراتی در شاخص‌های بیوشیمیایی شود که به احتمال زیاد ناشی از افزایش فعالیت متابولیک و پردازش چربی است. از سوی دیگر، تغییرات فراسنجه‌های هماتولوژیک و علائم حیاتی در محدوده طبیعی باقی‌مانده و نشانه‌ای از بروز استرس فیزیولوژیک یا اختلالات قابل‌توجه در حیوانات نبود. با توجه به نتایج حاصل توصیه می‌شود سطح 15/0 درصد مکمل لیپیدول به‌عنوان میزان بهینه در جیره گوساله‌های شیرخوار برای ارتقای عملکرد رشد بدون مخاطره فیزیولوژیک استفاده گردد.