فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مزاحمت سایبری در کشور ما پدیده‌ای ناشناخته است و با وجود گسترش استفاده از فن‌آوری‌ها، پژوهش‌های محدودی در این زمینه انجام شده است. لذا، شناسایی عوامل خطرساز و حفاظت‌کنندة مرتبط با این نوع جدید قلدری، ضمن ریشه‌یابی علل آن می‌تواند زمینه را برای انجام پژوهش‌هایی در داخلِ کشور فراهم آورد. در این مقاله تلاش شد عوامل خطرساز و حفاظت‌کنندة خانوادگی مزاحمت‌های سایبری، بررسی شود. هدف این پژوهش پیش‌بینی تجربه مزاحمت‌های سایبری دانش‌آموزان بر اساس بافت‌های روانی-اجتماعی خانواده بود. روش پژوهش توصیفی-همبستگی بود. از بین دانش‌آموزان مقطع متوسطه شهر خرم‌آباد در سال تحصیلی 1404-1403 نمونه‌ای به حجم 400 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های پروژه مداخله مزاحمت سایبری اروپا (ECIPQ، دل‌ری و همکاران، 2015)، مقیاس نظارت والدین (PMC، سینگر و همکاران، 2004) و مقیاس‌های تاکتیک‌های تعارض (CTS، اشتراوس، 2002) استفاده شد. برای تحلیل داده‌ها روش رگرسیون لوجستیک به کار رفت. یافته‌های این پژوهش نشان داد که وضعیت اقتصادی-اجتماعی ضعیفِ خانواده (005/0p= ,99/7WALD=)، نظارت والدین (019/0p= ,51/5WALD=) و تعارض والد-فرزندی (002/0p= ,43/9WALD=) پیش‌بینی‌کننده قربانی شدن مزاحمت سایبری در دانش‌آموزان بودند. نظارت والدین (050/0p= ,77/3WALD=) و تعارض والد-فرزندی (005/0p= ,92/7WALD=) پیش‌بینی‌کننده قلدری سایبری در دانش‌آموزان بودند. نظارت والدین (001/0p= ,71/12WALD=) و تعارض والد-فرزندی (001/0p= ,46/15WALD=) نیز پیش‌بینی‌کننده قلدر-قربانی سایبری در دانش‌آموزان بودند. وضعیت سرپرستی پیش‌بینی‌کنندة مزاحمت‌های سایبری در دانش‌آموزان نبود (05/0p>). نظارت والدین، تعارض والد-فرزندی و وضعیت اقتصادی-اجتماعی پیش‌بینی‌کننده مزاحمت‌های سایبری دانش‌آموزان هستند؛ بنابراین، مداخلات پیشگیرانه باید با تمرکز بر تقویت تعاملات خانوادگی و نقش حفاظتی والدین طراحی شوند.