جهانی شدن و شهرهای اسلامی منطقه خاورمیانه

نویسندگان

1 ـ دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی

2 ـ دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی

3 ـ دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی

doi
چکیده

شهرها در طول تاریخ خود از دولت شهرهای یونان باستان تا شهرهای اسلامی و شهرهای قرون وسطی با یکدیگر در ارتباط و همواره منشأ اصلی تحولات جوامع بشری بوده­اند. نمونه بازر ارتباطات و تحولات را در شهرهای اسلامی از جمله مکه، بغداد، بصره، اصفهان، قرطبه و قاهره در طول سده­های هشتم تا دهم بعد از میلاد که در فرایندهایی مهم و اغلب جهانی، درگیر بوده­اند می­توان مشاهده کرد. منطقه خاورمیانه پس از یک دوره طولانی افول و فترت امروزه عرصه در حال ظهور جهانی شدن است و شهرهای آن به‌شدت در حال ورود به عرصه جهانی شدن  و به‌طور فزاینده­ای در حال اتصال به شبکه شهرهای جهانی می­باشند. آنچه در این تحقیق به‌عنوان هدف دنبال می­شود، تبیین دامنه جهانی شدن کلانشهرهای منطقه خاورمیانه و جایگاه این شهرها در شبکه شهر­های جهانی است. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده و یافته­های آن نشان می­دهد هرچند که شهرهای اسلامی برای دوره طولانی به‌عنوان بازیگران اصلی در سطح جهانی مطرح بوده‌اند، اما ه‌ عدم توجه به شکل­گیری نهادهای مدنی، استعمار و رانتیر بودن اغلب دولت­های منطقه، طی یک دوره بسیار طولانی نتوانسته­اند در فرآیند جهانی شدن نقش چشمگیری داشته باشند‏، اما امروزه برخی از این شهر­ها به مدد موقعیت جغرافیایی و با برخورد صمیمانه­ای که با سرمایه و اقتصاد جهانی داشته­اند، توانسته­اند در شبکه شهرهای جهانی جایگاه مناسبی داشته باشند.