فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جستار حاضر در پی بررسی نمودهای فرجا‌م‌گرایی در اشعار شاملو است. در این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی مجموعه اشعار احمد شاملو بررسی شده‌ و اشعاری که فرم فرجام­گرایانه دارند، موردتحلیل و وارسی قرار گرفته‌اند. بر­اساس شواهد موجود در پژوهش می­توان گفت که فرجام­گرایی یکی از مفاهیم برجسته در اشعار شاملوست که وجوه مختلفی از جهان­بینی وی را نمایان می­کند. فرجام­گرایی در شعر شاملو را می­توان به دو دسته‌ی کلی تقسیم کرد: اول آن گروه از اشعاری که فرم فرجام­گرایانه ندارند؛ اما در لایه­های زیرین خود ذهنیتی آخرالزمانی را ارائه داده‌اند و اشارات فرجام­گرایانه دارند و دوم، اشعاری که بر اساس فرم و روایت آخرالزمانی خلق شده­اند. علاوه‌براین، براساس نتایج تحقیق مشخص می­شود که فرجام­گرایی در شعر شاملو بیشتر کارکردی سیاسی و مبارزه‌طلبانه دارد و همچنان که با فرجام­گرایی مارکسیستی قابل‌قیاس است، گاهی به روایتی ضد­آخرالزمانی بدل می‌شود و رویکرد سکولار شاعر را نمایان می­کند.