تحلیل و بررسی «قصه نخجیران» و «پادشاه جهودی که نصرانیان را میکشت» در مثنوی معنوی و پیوند آن با نبوّت عامه
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز
doi
10.22099/jba.2023.45134.4324چکیده
نوشتهی حاضر در پی نشان دادن مؤلفههایی است که درونمایهی قصهی پادشاه جهودِ نصرانیکش و نیز حکایت نخجیران را با مبانی نبوّت عامه پیوند میزند. قهرمان قصه در داستان پادشاه جهود، کودکی است که وی را در آتش افکندهاند و بیآنکه شعلهی آتش بر او کارگر افتد، دیگران را به تمکین نکردن در برابر بت و استقبال از آتش فرامیخواند. در داستان نخجیران نیز خرگوشی پیمان ظالمانهی شیر و نخجیران را زیر پا مینهد و تن نمیدهد که طعمهی شیر شود و سرانجام شیر را با ترفندی به چاه میافکند. با نگاهی به سرگذشت شماری از پیامبران که در قرآن کریم انعکاس یافته است، همانندی و همسویی اجزا و اهداف این دو حکایت با سوانح زندگی ایشان و چگونگی هدایت قوم و موانع پیشروی آنان فرادید میآید. توان درونی قهرمانان قصه در کنار ناتوانی بیرونی، پشتوانهی الهی، از جان گذشتگی، شکست دشمن و تحقق وعدهی حق، شهد پیروزی، نقش قضاوقدر، سببسازی و سببسوزی خداوند و واکنش جبّاران و مردم عادتپرست ازجمله مواردی است که در دعوت انبیا و فرازوفرود این دو حکایت دیده میشود.
