تبیین ژئوپلیتیکی روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری قزاقستان
نویسندگان
1 - کارشناس ارشد مطالعات منطقه ای دانشگاه تهران
2 - استاد روابط بینالملل، دانشگاه تهران
doi
چکیده
فروپاشی شوروی و شکلگیری جمهوریهای جدید، ارزش و اهمیت جایگاه سرزمینی ایران را در منطقه و جهان، بیش از پیش ارتقا بخشیده است. جمهوری قزاقستان محصور در خشکی است و برای تأمین تقاضاهای متنوع و نیز عرضه نفت و گاز خود به بازارهای جهانی، به مسیرهای ارتباطی کوتاه و مطمئن منتهی به آبهای آزاد نیازمند است. موقعیت سرزمینی ایران در قلب منطقه خاورمیانه، واقعیت ارزشمند اما بالقوهای است که میتواند ظرفیتهای متنوع و گسترده جدیدی برای تجارت، صنعت، خدمات، افزایش درآمد ملی و در نتیجه انباشت سرمایهها و توسعه و حتی امنیت برای کشور ایجاد کند. اما زمینهها و عواملی چون خلاء قدرت ایجاد شده پس از فروپاشی شوروی، موقعیت ژئوپلیتیکی منطقه، استقرار در نزدیکی تقاطع آسیا و اروپا، دارا بودن دومین منابع بزرگ انرژی دنیا، بازار مصرف انبوه و رو به رشد و تمایل کشورهای آسیای مرکزی برای حضور قدرتهای فرامنطقهای با هدف کاهش وابستگی به روسیه و جذب سرمایهگذاری خارجی و توسعه اقتصادی، باعث حضور قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای در آسیای مرکزی گردیده و موانعی جدی برای حضور مؤثرتر ایران بهوجود آورده است. سؤال اصلی مقاله این است که ایران با توجه به موقعیت ژئوپلیتیکی خود، چگونه از این فرصت در جهت توسعه روابط با جمهوری قزاقستان بهره برده است؟ در این مقاله سعی شده است با توجه به واقعیتهای ژئوپلیتیکی منطقه، در واقع مهمترین عوامل تأثیرگذار در موقعیت و منزلت ژئوپلیتیکی ایران در جهت گسترش روابط با جمهوری قزاقستان مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.