تحلیل تنش های هیدروپلیتیکی رودخانه هیرمند از طریق بررسی تغییرات کاربری حوضه با روش SVM
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران
2 استاد مدیریت منابع آب دانشگاه ارگون آمریکا
3 کارشناسی ارشد سنجش از دور دانشگاه تربیت مدرس
4 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران
doi
10.22059/jhgr.2023.342511.1008486چکیده
آب منبع قدرت است و کمبود آنیک موضوع مهم و بسیار استراتژیک است که بر رشد اجتماعی و اقتصادی جوامع تأثیر میگذارد و درنتیجه اقتدار سیاسی آنها را تهدید میکند. کمبود آب در رودخانههای بینالمللی، سبب سیاسی شدن آن و درنتیجه تنشهای آبی میشود. یکی از رودخانههای بینالمللی که تقسیم آن تنشهای هیدروپلیتیکی را در پی داشته است، رودخانه هیرمند است. رودخانه هیرمند که قسمت اعظم آن در خاک افغانستان قرارگرفته است، تأمینکننده اصلی آبِ منطقه سیستان در ایران است. هدف اصلی پژوهش حاضر، ارزیابی تحلیل هیدروپلیتیک رودخانه هیرمند با بررسی تغییرات کاربری حوضه آبریز رودخانه در سه کلاس آب، پوشش گیاهی و خاک از سال 1986 تا سال 2021 با استفاده از موتور مجازی پردازش تصاویر ماهوارهای (Google Earth Engine) است. نمونههای تعلیمی با روش ماشین بردار پشتیبان (SVM) در 3 کلاس (آب، خاک و پوشش گیاهی) طبقهبندیشده است. در پایان برای اعتبار سنجی دادهها، از ضریب کاپا (بدبینانهترین حالت) و ضریب اورال (خوشبینانهترین حالت) استفادهشده است. نتایج تحقیق نشان میدهد که در سالهایی که در حوضه رودخانه هیرمند در افغانستان کمآبی، کمبود بارش و خشکسالی حاکم میشود، افغانستان با اقداماتی نظیر احداث سدهای جدید و بستن دریچه سدهای پیشین، بیتوجهی به معاهدههای دوجانبه و رعایت نکردن حقابه ایران و همچنین رها کردن آب رودخانه به سمت شورهزارهای پاییندست داخلی، شرایط هیدروپلیتیکی حاکم بر رودخانه، به سمت تنشهای هیدروپلیتیکی سوق پیدا میکند.
