اثر سطوح مختلف پودر آبپنیر و گلوتن ذرت بر عملکرد رشد، ویژگیهای استخوان درشتنی و غلظت مواد معدنی خون جوجههایگوشتی سویه آرین
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: Hassan.azizabadi@birjand.ac.ir
2 مرکز تحقیقات کشاورزی، خراسان رضوی، ایران. رایانامه: Tahami6690@yahoo.com
3 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: shosseini@birjand.ac.ir
4 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: hfathi@birjand.ac.ir
5 گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بیرجند، ایران. رایانامه: montazer.torbati@birjand.ac.ir
doi
10.22059/jap.2025.400351.623866چکیده
هدف: صنعت پرورش طیور بهعنوان یکی از مهمترین بخشهای تأمین پروتئین حیوانی، همواره در جستجوی منابع خوراکی جدید، در دسترس و مقرونبهصرفه جهت بهبود عملکرد رشد، کیفیت لاشه و سلامت پرندگان است. استفاده از محصولات فرعی صنایع غذایی، همچون پودر آبپنیر (منبع پروتئین) و گلوتن ذرت (منبع پروتئین و انرژی)، میتواند راهکاری مؤثر برای کاهش هزینههای تغذیه و بهبود سلامت دستگاه گوارش طیور محسوب شود. با توجه به نقش مهم سلامت دستگاه گوارش در رشد و کارایی جوجههای گوشتی، ارزیابی تأثیر ترکیبی این دو منبع خوراکی (پودر آبپنیر و گلوتن ذرت) در جیره مرغ گوشتی، یک تصمیم تغذیهای مبتنی بر منطق علمی و اقتصادی است که هدف آن بهینهسازی عملکرد رشد، ترکیب اسیدآمینهای ضروری جیره، تکمیل ارزش بیولوژیکی پروتئین مصرفی (جذب بالاتر در بدن)، بهبود کیفیت استخوان از طریق افزایش مواد معدنی آن و افزایش غلظت مواد معدنی خون میباشد. ترکیب این دو، میتواند یک جیره متعادل با انرژی و پروتئین کافی و با کیفیت فراهم کند. بر همین اساس، هدف از پژوهش حاضر، بررسی اثر سطوح مختلف پودر آبپنیر و گلوتن ذرت بر عملکرد رشد، ویژگیهای استخوان درشتنی و غلظت مواد معدنی سرمخون جوجههای گوشتی سویه آرین بود. روش پژوهش: آزمایشی با استفاده از 585 قطعه جوجه نر یکروزه سویه آرین، در قالب طرح کاملاً تصادفی بهصورت فاکتوریل 3×3 با استفاده از نُه تیمار، پنج تکرار و 13 قطعه جوجه در هر تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی شامل 1- سطح صفر درصد پودر آبپنیر و گلوتن ذرت (تیمار شاهد)، 2- سطح سه درصد پودر آبپنیر، 3- سطح شش درصد پودر آبپنیر، 4- سطح سه درصد گلوتن ذرت، 5- سطح شش درصد گلوتن ذرت، 6- سطح سه درصد پودر آبپنیر و سه درصد گلوتن ذرت، 7- سطح سه درصد پودر آبپنیر و شش درصد گلوتن ذرت، 8- سطح شش درصد پودر آبپنیر و سه درصد گلوتن ذرت، 9- سطح شش درصد پودر آبپنیر و شش درصد گلوتن ذرت. صفات عملکردی شامل مصرف خوراک، افزایش وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک، بهصورت دورهای اندازهگیری شد و ویژگیهای استخوان درشتنی شامل درصد خاکستر، کلسیم، فسفر، منیزیوم، طول، وزن و عرض آن و همچنین غلظت مواد معدنی سرم خون در 45 روزگی مورد ارزیابی قرار گرفت. تجزیه آماری دادهها توسط نرمافزار SAS انجام شد. یافته ها: جوجههایی که شش درصد پودر آبپنیر دریافت کردند بهطور معنیداری بالاترین میانگین وزن بدن و مصرف خوراک را نسبت به جیرههای فاقد پودر آبپنیر داشتند (05/0P<). همچنین سطح شش درصد گلوتن ذرت بهطور معنیداری کمترین میانگین وزن بدن و بیشترین ضریبتبدیل خوراک را نشان داد (05/0P<). اثرات متقابل بین این دو ماده خوراکی بر میانگین وزن بدن و ضریب تبدیل خوراک معنیدار نبود. بررسی اثرات متقابل سطوح مختلف پودر آبپنیر و گلوتن ذرت در مقایسه با تیمار شاهد، بهطور معنیداری، منجر به افزایش میزان خاکستر، کلسیم و فسفر استخوان درشتنی شد (05/0P<). سطوح مختلف پودر آبپنیر و گلوتن ذرت تأثیر معنیداری بر غلظت کلسیم، فسفر، منیزیم و آهن سرم خون نداشت. نتیجهگیری: براساس یافتههای بهدستآمده، ترکیب بهینه شش درصد پودر آبپنیر و سه درصد گلوتن ذرت، عملکرد مطلوبتری در بهبود صفات رشد و ویژگیهای استخوان درشتنی جوجههای گوشتی سویه آرین نشان دادند که با افزایش تراکم مواد معدنی استخوان، بهویژه کلسیم و فسفر، موجب بهبود کیفیت استخوان و در نهایت ارتقای عملکرد پرنده گردید. بنابراین، میتوان این سطوح را بهعنوان سطوح مناسب و بهینه، جهت استفاده در جیره غذایی جوجههای گوشتی آرین پیشنهاد نمود.
