فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تحلیل و صورت­بندی رمانتیسم اجتماعی در شعر گل­ رخسار صفی ­اوا  ابراهیم خدایار*عاطفه هومان** چکیده گل­رخسار صفی­اوا (تولد 1947م) یکی از برجسته­ترین نمایندگان رمانتیسم اجتماعی معاصر تاجیک است. وی با پرداختن به دردهای مردم و یادآوری شکوه و عظمت کشورش، روحیه­ی اعتراض را در هم­وطنانش تقویت می­کند. پرسش‌های اصلی پژوهش این است که چه عواملی در عطف توجه گل‏رخسار به رمانتیسم اجتماعی نقش داشته و مؤلفه­های بازنمایی‌شده‌ی رمانتیسم اجتماعی در دیوان­ او کدام­اند؟ کدام یک از این مؤلفه­ها در اشعار شاعر نمود بارزتری دارد و در روند شکل­گیری فردیتش نقش بیشتری ایفا کرده ‏است؟ تحلیل اشعار شاعر براساس میراث بنیادهای نظری مکتب رمانتیسم و جریان رمانتیسم اجتماعی نشان داد که عوامل سیاسی، اقتصادی و فرهنگی حاکم بر تاجیکستان در دوران شوراها، در عطف توجه شاعر به رمانتیسم اجتماعی نقش داشته ‎است. مؤلفه­های بازنمایی­شده‌ی رمانتیسم اجتماعی در شعر او مضامین ناسیونالیستی و وطنی، اعتراض به مسائل سیاسی و اجتماعی و فرهنگی، خودآگاهی، ارزش­های اخلاقی، توجه به مسائل و مشکلات زنان، پرداختن به عقاید دینی، امید و آرمان­گرایی و در پایان دعوت به مبارزه، آزادی­خواهی و بیداری است. وضعیت اجتماعی- سیاسی و شکایت و انتقاد از آن، ضمن توجه به مفاهیم ناسیونالیستی در اشعار او نمود بارزتری دارد. شاعر در تمام اشعارش با پناه­ بردن به خاطرات قومی ـ ملی حس نوستالژیک عمیقی در مخاطب خود نسبت به وطن با تمام ابعاد آن ایجاد می­کند و با تمرکز بر این موضوع بر لزوم خودآگاهی و خودشناسی ملی به فردیت می‏رسد، به­گونه­ای که می­توان او را «شاعر دردهای ملی» نامید.  * دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس hesam_kh1@modares.ac.ir (نویسنده‌ی مسئول)** دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه تربیت مدرس atefehhooman22@modares.ac.ir تاریخ دریافت مقاله: 9/3/1401                   تاریخ پذیرش مقاله: 14/6/1401