نقش انسجام اجتماعی در شکلگیری ظرفیت ژئوپلیتیکی انصارالله و پیامدهای هویتی ـ امنیتی آن برای یمن
نویسندگان
1 دانشیار روابط بین الملل، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری رشته مطالعات منطقه ای، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
doi
10.22034/jgeoq.2025.554861.4350چکیده
جامعه یمن با پیشینهای پر فراز و نشیب و ساختاری قبیلهای، همواره بر پایه همبستگیهای خویشاوندی و ارزشهای مشترک تاریخی استوار بوده است. ضرورت این پژوهش از آنجا ناشی میشود که فهم نقش مؤلفههای هویتی در تحولات امنیتی یمن، بهویژه در ارتباط با گذرگاه راهبردی بابالمندب، میتواند ابعاد تازهای از پیوند میان هویت و امنیت را آشکار سازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که مؤلفههای هویتی جامعه یمن چگونه بر انسجام اجتماعی و توان بازیگران داخلی در کسب مشروعیت و کنترل گذرگاه راهبردی بابالمندب اثر گذاشته و پیامدهای آن بر امنیت ملی و موقعیت ژئوپلیتیک یمن چیست؟ فرضیه پژوهش بر این مبناست که تقویت مؤلفههای هویتی (انسجام قبیلهای، ارزشهای مشترک، سنتهای بومی، پیوند با هویت اسلامیعربی در قالب حمایت از آرمان فلسطین) به انسجام اجتماعی و کاهش شکافهای درونی منجر میشود، این انسجام توان انصارالله را در بسیج نیروها، کسب مشروعیت و کنترل بابالمندب افزایش میدهد و در نهایت امنیت ملی و موقعیت ژئوپلیتیک یمن را ارتقا میبخشد. هدف تحقیق، تبیین رابطه علّی میان عناصر هویتی و پیامدهای امنیتی در سطح ملی و منطقهای است. از نظر روششناسی، پژوهش بر رهیافت کیفی و مطالعه موردی متمرکز بوده و با رویکرد تبیینی علّی، به واکاوی پیوند میان ظرفیت انسجام اجتماعی و افزایش توان انصارالله در کنترل امنیتی منطقهای میپردازد. بدینسان، مقاله میکوشد نشان دهد که هویت، نه صرفاً یک میراث فرهنگی، بلکه ابزاری عملی در شکلدهی به معادلات امنیتی یمن است.