پیامدهای بیثباتی امنیتی بر موازنة قدرت در خاورمیانه
نویسندگان
1 -دانشیار علوم سیاسی، دانشگاه تهران
doi
چکیده
تحولات اخیر در خاورمیانه را میتوان بهعنوان محور اصلی تغییر در موازنة قدرت منطقهای دانست. هرگونه جابجایی در ساختار قدرت سیاسی کشورهای منطقه، دارای پیامدهای راهبردی برای کشورهای مختلف خواهد بود. بهعبارتی دیگر، جابجایی قدرت و رهبران سیاسی در خاورمیانه نه تنها منجر به ایجاد خلاء قدرت در محیط منطقهای میشود بلکه میتوان آن را زمینهساز دگرگونیهای بنیادیتری در حوزة امنیت منطقهای دانست. بنابراین تحولات مربوط به بهار خاورمیانه بر معادلة قدرت و موازنة منطقهای خاورمیانه و خلیج فارس تأثیرگذار خواهد بود. در این فرایند کشورهایی همانند عربستان و ترکیه در صدد برآمدند تا بر موازنة منطقهای تأثیر بهجا گذارند. آنان تلاش دارند تا نقش ایران در برقراری امنیت منطقهای در خاورمیانه را کاهش دهند. بهطور کلی کشورهای عربستان، ترکیه و اسرائیل را میتوان بهعنوان اصلیترین رقبای ژئوپلیتیکی ایران در خاورمیانه دانست. به همین دلیل است که آنان از یکسو در صدد تغییر در موازنة قدرت منطقهای علیه جمهوری اسلامی ایران هستند، از سوی دیگر، تلاش میکنند تا موجهای جدید نوگرایی را در حوزة شکلبندیهای قدرت منطقهای تحت تأثیر قرار دهند. این مقاله به روش توصیفی و تحلیلی و تکیه بر منابع کتابخانه و منابع الکترونیکی در پی تبیین پیامدهای بیثباتی امنیتی بر موازنة قدرت درخاورمیانه بر اساس تغییر در مدل موازنة قدرت منطقهای و بینالمللی میباشد. یافتههای مقاله حکایت از این دارد، اگرچه جلوههای هستیشناسانة تحولات خاورمیانه براساس بیداری اسلامی مورد توجه قرار میگیرد، اما کشورهایی که نقش رقیب منطقهای ایران را ایفا مینمایند، درصدد تغییر در موازنة قدرت منطقهای هستند. این امر در میان مدت ژئوپلیتیک خلیج فارس و خاورمیانه را تحت تأثیر قرار میدهد. این تحولات توانسته است فرصتهای نوین و همچنین چالشهای جدید برای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بهوجود آورد.
