فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

 محمدرضا پاشایی*زینب عرب‌نژاد **حسین آریان*** چکیدهاگرچه در تاریخ ایران تعداد زنان شاعر دربرابر مردان بسیار کمتر است؛ اما نمایندگان بسیار مهم و قابل‌توجهی از زنان فرهنگ‌سازی از مهستی گنجه­ای تا شاعران معاصر هستند که هریک توانسته­اند اشعاری درخور بسرایند. ازآنجاکه عموم شاعران ما مرد بوده­اند و حضور زن در ادبیات کلاسیک کم­رنگ است، بررسی حضور مفهومی و محتوایی «مرد» در اشعار زنان می­تواند نگاه دقیق­تری برای تحلیل اشعار آنان به ما بدهد. هدف این پژوهش، تبیین و تحلیل تصویرگری شاعران زن درباره‌ی مردان است. مرد در اشعار این شاعران گاه در نقش معشوق و گاه به‌عنوان جنسیتی در برابر دوگانه­ (زن- مرد) و گاه حتی به پیروی از ادبیات کلاسیک در معنای عام انسان توصیف ‌شده است. با توجه به این اهداف، پژوهش پیش‌ رو به‌دنبال پاسخ دادن به این سؤال‌هاست: زنان شاعر از چه تصویری برای توصیف مرد و نقش مرد استفاده می­کنند؟ این تصاویر چگونه به بازنمایی افکار زنان درباره‌ی جنسیت می­پردازد؟ در این پژوهش با روش تحلیل محتوا، تمامی­ اشعار سه شاعر زن به‌صورت تحلیلی – توصیفی در زمینه‌ی تصاویر زبانی و مجازی دررابطه با مرد موردمطالعه و مقایسه قرار گرفته که نمونه­هایی از آن­ها همراه با تحلیل ارائه خواهد شد. یافته­ها نشان می­دهد که نگاه به جنسیت، میان سه شاعر تفاوت چشمگیری دارد؛ سلطه‌ی­­­ نگاه مردسالارانه در اشعار پروین که تحت‌سیطره­­­‌ی ادبیات کلاسیک فارسی است، بیش­ از سایرین بود، درعین‌حال نگاه فردگرایانه همراه با استقلال و مساوات‌طلبی در اشعار سیمین بیش از فروغ فرخ­زاد بود.  * دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فرهنگیان تهران pashaei.reza@yahoo.com (نویسنده‌ی مسئول)** دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان arabnejadz@yahoo.com*** استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران  arian.amir@iauz.ac.ir  تاریخ دریافت مقاله: 28/9/1400                   تاریخ پذیرش مقاله: 11/12/1400