فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیام‌رسانی بدنی در مقتل فدایی مازندرانی جمشید داس‌زرین*نرگس اسکویی **حسین داداشی***مقتل‌نویسی، مقتل‌سرایی و مقتل‌خوانی، یکی از مظاهر و بازتاب‌های ایدئولوژی شیعی در تاریخ‌نگاری، ادبیات و هنرهای تجسّمی و نمایشی ایرانی- اسلامی است. مقتل‌سرایی فارسی، نمایشی از خالصانه‌ترین عواطف غنایی آدمی در مرثیت است که در کالبد زبان و تصاویر این ‌گونه‌ی شعری گنجانده می‌شود؛ اما گاهی لبریزی عاطفی، از گنجایی کلامی فراتر می‌رود و در چنین هنگامی است که عناصر غیرکلامی و پیام‌های بدنی نیز به یاری زبان فراخوانده می‌شود. مسئله‌ی مقاله‌ی حاضر، تبیین نقش عناصر ارتباطیِ بدنی در مقتل میرزامحمود فدایی مازندرانی، به‌عنوان یکی از غنایی‌ترین و طولانی‌ترین مقاتل منظوم فارسی است. این تحقیق، با روش تحقیق ترکیبی (توصیفی- تحلیلی- آماری) انجام شد و این نتایج به ‌دست ‌آمد: در هشتاد درصد مواقع، پیوند بین عناصر کلامی و غیرکلامی از نوع جانشینی است که نشان از اهمیت و گستره‌ی پیام‌رسانی بدنی در مقتل فدایی مازندرانی دارد. نشانه‌ها و پیام‌های بدنی در مقتل فدایی در خدمت ساختار روایی و دراماتیک این متن است و در جایگاه عناصر روایی و نمایشی مختلف (فضاسازی، کنش‌مندی شخصیت‌ها، توصیفات روایی، گره‌افکنی و گسترش طرح و پیرنگ) ایفای نقش می‌‌کند. این نشانه‌ها بار غنایی- عاطفی جنبه‌ی رثایی این مقتل را بسیار تقویت می‌کنند و در حسی‌تر شدن مفاهیم و جان‌بخشی به تصاویر بسیار مؤثرند. کارکرد مهم دیگر پیام‌رسانی بدنی در این اثر، کمک به انتقال و تقویت گفتمان عاشورایی و منظورهای اعلامی و تبلیغی مهم این گفتمان ایدئولوژیکی است.  * دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران zarrin_1350@yahoo.com**دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران noskooi@yahoo.com(نویسنده‌ی مسئول)*** استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد بناب، دانشگاه آزاد اسلامی، بناب، ایران hossein.dadashi53@yahoo.com  تاریخ دریافت مقاله: 17/12/1400                   تاریخ پذیرش مقاله: 5/4/1401