فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نابرابری‌های منطقه‌ای میان مناطق مرزی و مرکزی در اکثر کشورهای جهان سوم امری اجتناب‌ناپذیر می‌باشد، که در اثر ساختارهای متمرکز نظام برنامه‌ریزی در فرآیند تاریخی به‌وجود آمده است. پژوهش حاضر با هدف شناخت الگوی توسعه‌ی فضایی منطقه‌ای حاکم بر ایران به بررسی نابرابری‌های میان مناطق مرزی و مرکزی، با روش توصیفی- تحلیلی به‌صورت تطبیقی با استفاده از نرم‌افزار رایانه‌ای SPSS و روش وزن‌دهی آنتروپی شانون، مدل تاپسیس، آزمون T-test و تحلیل خوشه‌ای K میانگین انجام گرفته است. نتایج، بیانگر آن است که درجه توسعه‌یافتگی در مناطق مرزی 057/0 و مناطق مرکزی 169/0 می‌باشد و نابرابری‌های منطقه‌ای میان مناطق مرزی و مرکزی بسیار بالا بوده و این نسبت معادل 6/1 می‌باشد. در واقع می‌توان گفت مناطق مرکزی در ایران حدود 3 برابر بیشتر از مناطق مرزی توسعه‌یافته‌تر است. همچنین میزان نابرابری‌های درون منطقه‌ای مناطق مرزی 08/1 و مناطق مرکزی 43/1 می‌باشد؛ که این ارقام بیانگر نابرابری و عدم تجانس و واگرایی بین استان‌های کشور است. البته با حذف تهران (با احتساب استان البرز) نابرابری‌های درون منطقه‌ای مناطق مرکزی حدود 5/2 برابر کاهش می‌یابد و به عدد 63/0 می‌رسد و تجانس و همگرایی نسبی بر مناطق مرکزی حاکم می‌شود. همچنین تفاوت میان مناطق مرزی و مرکزی ایران با استفاده از آزمون T نشان می‌دهد که مقدار T به‌دست آمده برابر با 793/1 با سطح معناداری 084/ است که با سطح اطمینان 90 درصد، تفاوت آشکار نسبت توسعه‌یافتگی مناطق مرزی و مرکزی ایران را تأیید می‌نماید. همچنین نتایج تحقیق نشان دهنده آن است که نه تنها میان توسعه مناطق مرزی و مرکزی تفاوت و نابرابری وجود دارد، بلکه میان درون مناطق چه در مناطق مرزی و چه در مناطق مرکزی نیز تفاوت‌های فاحش و چشمگیری وجود دارد. در واقع توسعه‌یافتگی مناطق مرکزی و توسعه‌نیافتگی مناطق مرزی بیانگر الگوی توسعه منطقه‌ای مرکز - پیرامون در ساختار فضایی کشوراست.