ارزیابی خدمات اکوسیستمی درختان چشمانداز روستایی بر اساس ادراک اجتماعات محلی (مورد مطالعه: بخش طرقبه در شهرستان بینالود)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا، دانشکده انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران،ایران
2 گروه جغرافیا، دانشکده انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
doi
10.22059/jhgr.2022.332609.1008398چکیده
درختان بهعنوان یکی از عناصر کلیدی چشماندازهای روستایی، طیف وسیعی از خدمات اکوسیستمی را فراهم مینمایند. بااینحال، استفاده بیرویه از خدمات اکوسیستمهای طبیعی توسط اجتماعات محلی، به چالش آفرینی محیطی روزافزون خصوصاً در مناطق روستایی منجر شده است. در همین راستا، ارزیابی خدمات اکوسیستمی درختان به دلیل نقش آن در کاهش پیامدهای نامطلوب فعالیتهای انسانی بر اکوسیستمها و کمک به رفع شکاف بین مقاصد پایداری و اهداف اقتصادی اهمیت بسزایی یافته است. در این میان، اجتماعات روستایی اصلیترین ذینفعان اکوسیستمهای طبیعی میباشند و نیاز است تا خدمات اکوسیستمی درختان را در پیوند با ارزش ادراکشده توسط آنان مدنظر قرار داد. لذا، هدف پژوهش حاضر ارزیابی خدمات اکوسیستمی درختان بر اساس ادراک اجتماعات محلی شهرستان بینالود میباشد. بدین منظور دادهها به روش اسنادی-کتابخانهای و پیمایشی گردآوری و با نرمافزار SPSS تحلیل شد. بر اساس یافتههای پژوهش، شاغلان بخش کشاورزی و بخش گردشگری از نحوه ادراک متفاوتی نسبت به خدمات اکوسیستمی درختان برخوردارند. ارزیابی کشاورزان نسبت به خدمات اکوسیستمی درختان به لحاظ اهمیت درختان در تأمین محصولات با میانگین 58/96، ایجاد حس تعلقمانی با میانگین 08/95 و حفظ کیفیت منابع محیطی با میانگین 88/93 میباشد. درحالیکه، ارزیابی شاغلین بخش گردشگری به دلیل عملکرد تفریحی درختان با میانگین 98/99 و ارزش زیباییشناسی درختان با میانگین 86/90 است. در زمینه نحوه ادراک روستاییان بخش طرقبه بر اساس جنسیت، بهجز دو شاخص کیفیت منابع محیطی و عملکرد تفریحی درختان (با سطح معناداری کوچکتر از 05/0)، در مابقی شاخصها سطح معناداری بزرگتر از 05/0 میباشد و زنان و مردان بخش طرقبه در زمینه خدمات اکوسیستمی درختان از ادراک متفاوتی برخوردارند.