مقایسه برنامه‌های هم‌زمان‌سازی فحلی با دونوع اسفنج پروژسترونی به‌همراه سطوح مختلف گونادوتروپین کوریونی اسب برعملکرد تولیدمثلی در میش‌های رومانوف تلقیح‌شده به‌روش لاپاروسکوپی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. رایانامه: tabatabaei@asnrukh.ac.ir

2 گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی‌و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. رایانامه: mortezamamouei@asnrukh.ac.ir

3 گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. رایانامه: j_fayazi@asnrukh.ac.ir

4 گروه علوم دامی، دانشکده علوم دامی و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. رایانامه: phd.fatemekhalilavi@asnrukh.ac.ir

5 نویسنده مسئول، گروه علوم دامی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. رایانامه: atowhidi@ut.ac.ir

doi
10.22059/jap.2026.400000.623865
چکیده

هدف: باروری یک عامل اساسی سودآوری و پایداری شرکت­های پرورش گوسفند و هم‌چنین یک معیار انتخاب ارزشمند در مطالعات اصلاح ژنتیکی است. گوسفند رومانوف از بهترین نژادهای معروف جهان از نظر باروری است. نتایج بسیار خوب در مورد باروری گوسفند رومانوف توجه بسیاری از پرورش‌دهندگان را به خود جلب کرده است. لزوم به‌کارگیری فناوری­های تولیدمثل برای گوسفند رومانوف که در ایران نسبت به تغییرات فصلی کاهش در عملکرد تولیدمثلی نشان داده است، ضروری به‌نظر می­رسد. به‌کارگیری روش‌های صحیح مدیریت در فصل غیرتولیدمثل برای بالابردن صرفه اقتصادی به‌ویژه در نژادهای واردشده به کشور از اهمیت بالایی برخوردار است. این مطالعه با هدف ارزیابی اثر به‌کارگیری پروتکل­های کوتاه‌مدت هم‌زمان‌سازی فحلی پنج روزه با استفاده از دو برند اسفنج با مقادیر مختلف هورمون eCG بر بازده تولیدمثلی میش‌های رومانوف در فصل غیرتولیدمثلی انجام گرفت. روش پژوهش: در این مطالعه از 90 میش دو تا پنج‌ساله نژاد رومانوف با میانگین وزنی 2/1±8/38 کیلوگرم استفاده شد. میش‌ها به‌مدت 5 روز با اسفنج اسپانجاوت، حاوی 60 میلی‌گرم مدروکسی پروژسترون استات (45 رأس) یا اسفنج فلوروجست، حاوی 40 میلی‌گرم فلوروجستون استات (45 رأس) هم‌زمان­سازی شدند و هنگام اسفنج‌‌برداری، هر کدام از گروه‌ها به سه زیرگروه 15 تایی تقسیم شدند و به‌ترتیب سطوح 300، 450 و 600 واحد بین­المللی هورمون eCG دریافت نمودند. یافته­های پژوهش: اسفنج اسپانجاوت موجب کاهش معنی‌دار ترشحات مخاطی و چسبندگی مهبل در درجات 1 و 2 نسبت به اسفنج فلوروجست شد. درصد باروری، زایش و بره‌زایی در گروه تیمارشده با اسفنج اسپانجاوت همراه با 600 واحد هورمون eCG عملکرد بهتری داشتند (05/0>P)، درحالی‌که درصد دوقلوزایی، سقط و میش‌های قسر تحت تأثیر قرار نگرفتند. بیش‌ترین غلظت پروژسترون سرم خون طی 48 ساعت از خروج اسفنج، مربوط به تیمار اسپانجاوت همراه با 300 واحد eCG بود. در تیمارهای دریافت‌کننده 450 و 600 واحد eCG، سطح هورمون استروژن در زمان‌های 24 و 48 ساعت پس از خروج اسفنج، به‌طور معنی‌داری بالاتر بود. تحلیل سود به هزینه نشان داد که استفاده از اسفنج اسپانجاوت به‌همراه 600 واحد هورمون eCG، بیش‌ترین سوددهی را ‌دنبال دارد. نتیجه­گیری: یافته‌های پژوهش نشان ‌دادند که عملکرد تولیدمثلی تیمار کوتاه‌مدت اسفنج از دو برند مشابه بود. هم‌چنین، تیمارهای دریافت‌کننده 450 و 600  واحد eCG دارای اثراتی مشابه در بهبود باروری بودند. از نظر اقتصادی، به‌کارگیری اسفنج فلوروجست به صرفه‌تر می‌باشد و می‌توان از 450 واحد هورمون به‌همراه این اسفنج برای بالابردن بازده تولید مثلی و سود اقتصادی در گله‌های داشتی استفاده کرد. اما اگر هدف از به‌کارگیری روش‌های هم‌زمان‌سازی فحلی بالابردن نرخ دوقلوزایی باشد، بهترین گزینه اسفنج اسپانجاوت با 600 واحد eCG می‌باشد.